Thánh lễ Vọng Phục Sinh tại Đền thờ Thánh Phêrô (8/4/2026) (Vatican Media)
Cùng các Giáo hoàng bước vào Tam Nhật Vượt Qua
Từ thứ Năm, chúng ta bước vào Tam Nhật Vượt Qua - bắt đầu từ
Thánh lễ Tiệc Ly chiều thứ Năm và kết thúc vào ngày Chúa Nhật Phục Sinh, sau
Kinh Chiều. Đây là ba ngày đưa chúng ta trở về với nền tảng của đời sống Kitô hữu.
Qua phụng vụ, Giáo hội Mẹ vượt lên không gian và thời gian, đưa chúng ta tiếp
xúc trực tiếp với mầu nhiệm khổ nạn, cái chết và sự phục sinh của Đức Giêsu
Kitô. Sống Tam Nhật Vượt Qua là được biến đổi nên giống Đức Kitô và được tái
sinh vào sự sống thần linh.
Vatican News
Tuần Thánh là tuần lễ trung tâm của Năm Phụng vụ, như tâm điểm
từ đó phát sinh mọi ngày thánh (x. Công bố ngày lễ Phục Sinh trong ngày
lễ Hiển Linh). Tuần lễ này được gọi bằng nhiều cách khác nhau tùy theo các
truyền thống Giáo hội và phụng vụ: Tuần Thánh, Tuần Đích Thực, Tuần Trọng Đại.
Dù tên gọi khác nhau, nhưng tất cả đều có điểm chung: trong không gian của Năm
Phụng vụ, nơi chúng ta được mời gọi chiêm ngắm mầu nhiệm tình yêu của Đức Kitô,
Tuần Thánh này – đỉnh cao của hành trình Mùa Chay – làm cho thời gian như được
mở rộng, giúp chúng ta sống lại những khoảnh khắc trọng tâm của năm phụng vụ
trong Mầu nhiệm Vượt Qua của Đức Giêsu.
Đức Thánh Cha Lêô XIV
chủ sự Thánh lễ Chúa Nhật Lễ Lá (2026) (@Vatican Media)
Tuần Thánh
Tên gọi “Tuần Đích Thực” theo truyền thống Ambrôsiô giúp
chúng ta nắm bắt khía cạnh lịch sử và tường thuật của tuần này, đồng thời khích
lệ chúng ta bước vào một hành trình hoán cải thực sự. Còn danh xưng “Tuần
Thánh” trong phụng vụ Roma nhấn mạnh tính trung tâm của những ngày này, khi phụng
vụ cho chúng ta cơ hội đi sâu vào các biến cố cốt lõi của công trình cứu độ, sống
lại Mầu nhiệm Vượt Qua – mầu nhiệm lớn lao của đức tin: Đức Giêsu Kitô mang lấy
những yếu đuối của con người, vâng phục ý định cứu độ của Chúa Cha, “đã chấp nhận
cuộc thương khó vì chúng ta là những kẻ tội lỗi, và chịu kết án bất công, mang
lấy gánh nặng tội lỗi của chúng ta. Nhờ cái chết của Người, Người rửa sạch tội
lỗi chúng ta, và nhờ sự phục sinh, Người ban cho chúng ta ơn cứu độ” (Kinh
Tiền tụng Chúa Nhật Lễ Lá).
Chúa Nhật Lễ Lá được hiểu như cánh cửa lớn đưa Dân Thiên
Chúa bước vào tuần quan trọng và long trọng nhất của năm phụng vụ. Trong ngày
này, Giáo hội tưởng niệm việc Đức Giêsu tiến vào Giêrusalem giữa tiếng tung hô
của dân chúng (x. Mt 21,1-11), đồng thời cũng là khởi đầu mầu nhiệm Vượt Qua –
cuộc khổ nạn, cái chết và sự phục sinh của Người. Con Thiên Chúa vào Thành
Thánh để cử hành cuộc Vượt Qua quyết định, bằng sự hạ mình trên Thập Giá để đem
lại ơn cứu độ cho nhân loại.
Tam Nhật Thánh
Từ thứ Năm, chúng ta bước vào Tam Nhật Vượt Qua - bắt đầu từ
Thánh lễ Tiệc Ly chiều thứ Năm và kết thúc vào ngày Chúa Nhật Phục Sinh, sau
Kinh Chiều. Đây là ba ngày đưa chúng ta trở về với nền tảng của đời sống Kitô hữu.
Qua phụng vụ, Giáo hội Mẹ vượt lên không gian và thời gian, đưa chúng ta tiếp
xúc trực tiếp với mầu nhiệm khổ nạn, cái chết và sự phục sinh của Đức Giêsu
Kitô. Sống Tam Nhật Vượt Qua là được biến đổi nên giống Đức Kitô và được tái
sinh vào sự sống thần linh.
Dù về mặt thời gian, Mầu nhiệm Vượt Qua được cử hành trong
ba ngày, nhưng đây là một thực tại duy nhất, trong đó Giáo hội cử hành toàn bộ
mầu nhiệm này. Mỗi ngày trong Tam Nhật, dù nhấn mạnh một khía cạnh của cuộc khổ
nạn, cái chết hay sự phục sinh, đều làm nổi bật toàn bộ biến cố Vượt Qua. Các cử
hành trong Tam Nhật Vượt Qua, vì thế, mang tính liên tục như một phụng vụ duy
nhất: Thánh lễ Thứ Năm không kết thúc theo cách thường lệ mà trong thinh lặng;
nghi thức Thứ Sáu không mở đầu bằng lời chào hay dấu Thánh Giá và cũng kết thúc
trong thinh lặng; Đêm Vọng Phục Sinh bắt đầu trong thinh lặng và kết thúc với lời
chào long trọng. Vì thế, Tam Nhật Vượt Qua là một đại lễ duy nhất, quan trọng
nhất trong năm phụng vụ.
Bức tranh "Bữa Tiệc
Ly"
Thứ Năm Tuần Thánh
Tam Nhật Vượt Qua bắt đầu bằng Thánh lễ tưởng niệm Bữa Tiệc
Ly, tưởng niệm việc Đức Kitô thiết lập Bí tích Thánh Thể. Thánh lễ này nhắc lại
việc Đức Giêsu cầm lấy bánh và rượu, đọc lời chúc tụng, rồi bẻ bánh, trao cho
các môn đệ và phán: “Này là Mình Thầy”, trao chén rượu cho các môn đệ và nói:
“Này là Máu Thầy”, và mời gọi: “Hãy làm điều này để tưởng nhớ đến Thầy”.
Đức Giêsu đã yêu chúng ta cho đến cùng
Trong Thánh Lễ Tiệc Ly ngày 12/4/1979, Đức Giáo hoàng Gioan
Phaolô II nhấn mạnh rằng Bữa Tiệc Ly là “chứng tá về tình yêu mà Đức Kitô,
Chiên Thiên Chúa, đã yêu thương chúng ta đến cùng”. “Người yêu thương họ đến
cùng” nghĩa là gì? Có nghĩa là cho đến sự viên mãn sẽ được thực hiện vào Thứ
Sáu Tuần Thánh. Vào ngày đó, Thiên Chúa sẽ tỏ bày tỏ tình yêu thương vô bờ bến
của Người dành cho thế gian, và trong tình yêu ấy, Người đã đạt đến giới hạn tối
cao của sự trao ban, đến mức “ban Con Một của Người” (Ga 6,16). Vào ngày đó, Đức
Kitô đã chứng tỏ rằng “không có tình yêu nào lớn hơn tình yêu này: hi sinh mạng
sống mình vì bạn hữu”.
Đức Giáo hoàng
Phanxicô rửa chân các tín hữu trong Thánh lễ Tiệc Ly (28/3/2024)
(Vatican Media)
Đức Kitô thanh tẩy chúng ta bằng lời của Người
Phụng vụ Thánh Lễ Tiệc Ly nhắc lại hành động Đức Giêsu rửa
chân cho các môn đệ. Đức Giáo hoàng Bênêđíctô XVI nói trong Thánh lễ Tiệc Ly
ngày 20/3/2008 rằng Đức Kitô “luôn luôn rửa chúng ta, hết lần này đến lần khác,
bằng lời của Người”.
Ngài nói: “Đây là điều mà Tin Mừng về việc rửa chân mời gọi
chúng ta làm: để cho mình được rửa sạch hết lần này đến lần khác bằng dòng nước
tinh khiết này, để cho mình được trở nên có khả năng hiệp thông với Thiên Chúa
và với anh chị em mình. Nhưng từ cạnh sườn Chúa Giêsu, sau nhát đâm của người
lính, không chỉ nước chảy ra, mà còn cả máu (Ga 19,34; cf. 1 Ga 5,6, 8). Đức
Giêsu không chỉ nói, Người không để lại cho chúng ta những lời nói suông. Người
hiến dâng chính mình. Người thanh tẩy chúng ta bằng quyền năng thánh thiêng của
máu Người, nghĩa là bằng sự hiến thân của Người “đến cùng”, thậm chí đến tận Thập
Giá. Lời của Người không phải là lời nói suông; đó là thịt và máu “vì sự sống của
thế gian” (Ga 6,51).
Thứ Năm Tuần Thánh kết thúc bằng việc chầu Thánh Thể, tưởng
nhớ cơn hấp hối của Chúa trong vườn Cây Dầu, nơi Người kêu gọi các môn đệ tỉnh
thức, nhưng họ lại ngủ quên; đó là giờ cô đơn và bị bỏ rơi, dẫn đến việc Người
bị bắt và bắt đầu hành trình khổ nạn.
Đức Giêsu chịu đánh
đòn và đội mão gai
Thứ Sáu Tuần Thánh
Thứ Sáu Tuần Thánh tập trung vào mầu nhiệm Thương Khó, là
ngày ăn chay và sám hối, hướng lòng về Đức Kitô chịu đóng đinh. Giáo hội công bố
bài Thương Khó và chiêm ngắm Đấng bị đâm thâu. Chúng ta cũng được mời gọi hướng
nhìn vào trái tim bị đâm thâu của Đấng Cứu Thế, nơi chứa đựng mọi kho tàng khôn
ngoan và ân sủng. Thập Giá mặc khải tình yêu vô biên của Thiên Chúa, một tình
yêu vượt trên mọi hiểu biết, là nguồn mạch mọi phúc lành và ân sủng.
Đức Giêsu cứu rỗi toàn thể nhân loại
Trong buổi ngắm Đàng Thánh Giá tại đấu trường Colosseo vào tối
Thứ Sáu Tuần Thánh ngày 3/4/2015, Đức Giáo hoàng Phanxicô nhấn mạnh rằng nơi Đức
Giêsu, Đấng bị bán, bị phản bội và bị đóng đinh trên thập tự giá, “chúng ta thấy
những sự phản bội hằng ngày và những sự bất trung thường nhật của chúng ta”.
Ngài nói thêm rằng Thập Giá là “con đường dẫn đến Sự Phục Sinh”, và Thứ Sáu Tuần
Thánh là “con đường dẫn đến Lễ Phục Sinh của ánh sáng”.
Ngài nói: “Trong khuôn mặt bị tát, bị nhổ nước bọt và bị biến
dạng của Người, chúng ta thấy tất cả sự tàn bạo của tội lỗi chúng ta. Trong sự
tàn khốc của Cuộc Khổ Nạn của Người, chúng ta thấy sự tàn ác trong trái tim và
hành động của chúng ta. Trong cảm giác bị ‘bỏ rơi’ của Người, chúng ta thấy tất
cả những người bị bỏ rơi bởi gia đình, bởi xã hội, thiếu sự quan tâm và tình
liên đới. Trong thân thể không còn da thịt, bị thương tích và bị hủy hoại của
Người, chúng ta thấy thân thể của anh chị em chúng ta bị bỏ rơi dọc đường phố,
bị biến dạng bởi sự thờ ơ và vô tâm của chúng ta. Lạy Chúa, trong cơn khát của
Chúa, chúng con thấy cơn khát của Cha nhân từ của Chúa, Đấng đã muốn ôm lấy,
tha thứ và cứu rỗi toàn thể nhân loại trong Chúa. Trong Chúa, tình yêu của
Thiên Chúa, chúng con vẫn thấy anh chị em chúng con bị bách hại, bị chặt đầu và
bị đóng đinh vì đức tin vào Chúa, ngay trước mắt chúng con, hoặc thường là với
sự im lặng đồng lõa của chúng con”.
Thập Giá là sự mặc khải của tình yêu
Đức Giáo hoàng Phaolô VI, trong buổi ngắm Đàng Thánh Giá
ngày 12/4/1974, đã nhắc lại ý nghĩa của Cuộc Thương Khó: Đức Giêsu vô tội,
nhưng “Người đã mang lấy trên mình tất cả tội lỗi hết sức nặng nề của thế gian,
của tội lỗi chúng ta. Thập Giá là sự mặc khải của tình yêu”.
Ngài nói: “Bài học thứ nhất mà Đàng Thánh Giá mang lại cho
chúng ta là một lời nhắc nhở mạnh mẽ và khắc nghiệt, kêu gọi chúng ta nhận biết,
tôn kính và cảm thông trước nỗi đau quằn quại của Đức Kitô và của anh em mình,
những người được liên kết với Người và được Người đại diện trong số phận đau khổ
tối tăm. Bài học thứ hai là lòng trắc ẩn và sự cảm thông. Nếu chúng ta thực sự
theo dõi cách cẩn thận diễn biến cuộc Thương Khó của Đức Giêsu Kitô, chúng ta
không thể không nhận ra sự làm chủ hoàn toàn của Người. Hơn nữa, đó là sự hiền
lành và bình thản cao cả. Trước sự dồn dập của sự phản bội gian ác, những lời
buộc tội, lăng nhục và xúc phạm, lời nói của Người luôn chừng mực, Người không
phản ứng, nhưng giữ thinh lặng. Sự thinh lặng của Đức Giêsu thật nghiêm trang
và đầy mầu nhiệm. Những lời hiếm hoi phát ra từ môi Người như được nâng lên
trong một bầu khí siêu việt”.
Ngôi mộ trống
(© Simon Lehmann - PhotoGranary)
Thứ Bảy Tuần Thánh và Đêm Vọng Phục Sinh
Thứ Bảy Tuần Thánh là ngày các môn đệ đau buồn, hoang mang
trước cái chết của Thầy mình. Đức Giêsu nằm trong mồ, nhưng vào ngày tang
thương này, trái tim Đức Mẹ Maria tràn đầy đức tin. Giáo hội hiệp cùng Đức
Maria, cầu nguyện bên mồ Chúa trong thinh lặng và chiêm niệm. Đêm xuống, Đêm Vọng
Phục Sinh bắt đầu, với niềm vui của lời ca “Vinh danh” và “Alleluia”, vì Đức
Kitô đã sống lại và chiến thắng sự chết.
Đêm Vọng Phục Sinh là đỉnh cao của Tam Nhật Thánh và toàn bộ
Tuần Thánh, được gọi là “mẹ của mọi đêm canh thức”. Phụng vụ Lời Chúa, cử hành
phép Rửa và Thánh Thể diễn tả mầu nhiệm: từ bóng tối đến ánh sáng, từ tội lỗi đến
tái sinh, từ cái chết đến sự sống. Trong đêm này, Giáo hội cử hành sự phục sinh
của Chúa, mời gọi mọi người từ bỏ tội lỗi để sống trong ánh sáng Phục Sinh.
Ánh Sáng Phục Sinh
Đức Giáo hoàng Gioan XXIII tuyên bố trong Sứ điệp phát
thanh Urbi et Orbi Chúa Nhật Phục Sinh ngày 21/4/1962 rằng sự
Phục Sinh của Chúa “không chỉ truyền cảm hứng cho sứ vụ truyền giáo, mà còn cho
sự can đảm bảo vệ các nguyên tắc mà toàn bộ nền tảng phẩm giá con người, của nền
văn minh Kitô giáo, được xây dựng trên đó”.
Ngài nói: “Chính nhờ sự Phục Sinh của Đức Kitô mà Tin Mừng
đã được loan truyền khắp thế giới, đứng vững trước sức tấn công của các thế lực
sự dữ và vượt qua mọi khó khăn. Sự dữ, đứng đầu là ‘thủ lãnh của thế gian này’,
cùng với những trở ngại do sự yếu đuối của con người và các thỏa hiệp gây ra,
qua các thế kỷ, đã từng làm tan vỡ sức chịu đựng thể lý của biết bao con người
mong manh hiến mình hy sinh. Nhưng dù vậy, Tin Mừng vẫn có thể thấm sâu như hạt
giống sinh hoa trái vào tâm hồn các dân tộc. Chúa đã hiển trị! Thánh
Phêrô, đang sống nơi các vị kế nhiệm của ngài, tiếp tục mang đến cho thế giới lời
loan báo vĩ đại về sự Phục Sinh.”
Đức Giêsu ở giữa chúng ta
Vào ngày Chúa Phục Sinh, lời loan báo vui mừng vang đi. Ngày
10/4/1955, Chúa Nhật Phục Sinh, Đức Giáo hoàng Piô XII đã mở đầu thông điệp Urbi
et Orbi của mình bằng lời loan báo của thiên thần vào buổi bình minh của
sự Phục Sinh: “Surrexit, Người đã sống lại”.
Ngài khẳng định: “Đức Kitô ở giữa chúng ta! Thực tại về đời
sống hoạt động của Đức Giêsu trong Giáo hội tỏa sáng với ánh sáng không thể cưỡng
lại. Chính anh chị em là chứng nhân của điều đó. Giáo hội này không thể là sản
phẩm của những toan tính loài người - trái lại, đó là sự từ bỏ những khuynh hướng
lệch lạc và vì thế bị thế gian ghét bỏ (x. Ga 15,18-19) - nhưng vẫn tồn tại, bởi
vì trong Giáo hội có Đấng không ngừng canh tân sức sống và tuổi trẻ của mình.
Đó chính là Thiên Chúa làm người và đã phục sinh, Đấng hiện diện ẩn mình trong
Giáo hội để không ngừng làm sống lại và đổi mới nhân loại từ bên trong, thông
ban cho những ai tin vào Người chân lý, ân sủng và bình an của Người”.
Trong bài giáo lý tại buổi Tiếp kiến chung ngày 12/4/2006,
thứ Tư Tuần Thánh, Đức Giáo hoàng Bênêđíctô XIV đã khẳng định: “Nhờ các nghi thức
thánh của Thứ Năm Tuần Thánh, Thứ Sáu Tuần Thánh và Đêm Vọng Phục Sinh long trọng,
chúng ta sẽ sống lại mầu nhiệm cuộc khổ nạn, cái chết và sự phục sinh của Chúa.
Đây là những ngày khơi dậy nơi chúng ta ước muốn gắn bó hơn với Đức Kitô và quảng
đại bước theo Người, ý thức rằng Người đã yêu thương chúng ta đến hiến mạng sống
vì chúng ta. Thực vậy, những biến cố của Tam Nhật Thánh chính là biểu lộ cao cả
tình yêu của Thiên Chúa dành cho con người”. Vì thế, chúng ta hãy đón nhận lời
ngài mời gọi: “Chúng ta hãy chuẩn bị cử hành Tam Nhật Vượt Qua theo lời thánh
Augustinô: Hãy suy niệm sốt sắng ba ngày thánh của việc Chúa chịu đóng đinh, được
mai táng và phục sinh. Trong ba mầu nhiệm này, chúng ta thực hành trong đời sống
hiện tại điều mà thập giá biểu trưng, và nhờ đức tin và niềm hy vọng, chúng ta
thực hiện điều mà sự mai táng và sự phục sinh biểu thị”.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét