10/11/2026
Thứ Ba tuần 32 thường niên.
Thánh Lêô Cả, giáo hoàng, tiến sĩ Hội Thánh.
Lễ nhớ
* Thánh nhân sinh tại Ê-tru-ri-a. Năm 440, người làm giáo
hoàng. Với tầm nhìn xa trông rộng và nghị lực phi thường, người đã đương đầu với
nguy cơ xâm lăng của dân man di và lạc giáo của Êu-ti-khê đang đe dọa niềm
tin về mầu nhiệm Nhập Thể. Nhưng trong tư cách một mục tử, người ý thức sâu
sắc trách nhiệm của mình và không ngừng nhắc nhở các tín hữu thể hiện đức
tin trong cuộc sống hằng ngày. Người qua đời năm 461.
Bài Ðọc I: (Năm
II) Tt 2, 1-8. 11-14
“Chúng ta hãy sống đạo đức, khi trông đợi niềm hy vọng hạnh
phúc và cuộc xuất hiện của Ðức Giêsu Kitô là Thiên Chúa và là Ðấng cứu độ chúng
ta”.
Trích thư Thánh Phaolô Tông đồ gửi cho Titô.
Con thân mến, con hãy giảng dạy những gì hợp với đạo lý lành
mạnh. Những ông cao niên hãy sống tiết độ, đoan trang, khôn ngoan, lành mạnh
trong đức tin, đức mến, đức kiên nhẫn. Các bà cao niên cũng thế, phải ăn ở
thánh thiện, chớ nói hành nói xấu, chớ mê say rượu chè, nhưng biết dạy đường
lành, để dạy cho các thiếu phụ biết mến chồng thương con, khôn ngoan, thanh khiết,
tiết độ, chăm lo việc nhà, hiền hậu, tùng phục chồng, để lời Thiên Chúa khỏi bị
xúc phạm.
Các thanh niên cũng thế, con hãy khuyên dạy cho chúng biết
tiết độ. Trong mọi sự, con hãy nên gương mẫu về các việc lành, tinh tuyền trong
giáo huấn, trang nghiêm, lời lẽ lành mạnh không ai bắt bẻ được, để đối phương
phải xấu hổ, vì không thể nói xấu chúng ta điều gì.
Vì chưng, ân sủng của Thiên Chúa, Ðấng Cứu Ðộ chúng ta, đã
xuất hiện cho mọi người, dạy chúng ta từ bỏ gian tà và những dục vọng trần tục,
để sống tiết độ, công minh và đạo đức ở đời này, khi trông đợi niềm hy vọng hạnh
phúc và cuộc xuất hiện sự vinh quang của Ðức Giêsu Kitô là Thiên Chúa cao cả và
là Ðấng Cứu Ðộ chúng ta. Người đã hiến thân cho chúng ta để cứu chuộc chúng ta
khỏi mọi điều gian ác, luyện sạch chúng ta thành một dân tộc xứng đáng của Người,
một dân tộc nhiệt tâm làm việc thiện.
Ðó là lời Chúa.
Ðáp Ca: Tv 36, 3-4. 18 và 23. 27 và 29
Ðáp: Người hiền
được Chúa ban ơn cứu độ (c. 39a).
Xướng: Hãy trông
cậy Chúa và hãy làm lành, để được cư ngụ trong đất nước, thọ hưởng an ninh. Hãy
hân hoan tin tưởng vào Chúa, Người sẽ ban cho sự lòng bạn thỉnh cầu.
Xướng: Chúa chăm
lo cho mạng sống người nhân đức, và phần gia nghiệp họ còn mãi muôn đời. Nhờ ơn
Chúa mà hiền nhân vững bước, và Người yểm hộ đường lối người đi.
Xướng: Hãy
tránh ác và hãy làm lành, hầu được an cư tới ngàn thu. Những người hiền sẽ được
đất nước, và cư ngụ ở đó tới ngàn thu. – Ðáp.
Alleluia: Cl 3, 16a và 17c
Alleluia, alleluia! – Nguyện cho lời Chúa Kitô cư ngụ dồi
dào trong anh em; anh em hãy nhờ Ðức Kitô mà tạ ơn Chúa Cha. – Alleluia.
Phúc Âm: Lc 17, 7-10
“Chúng tôi là đầy tớ vô dụng: vì chúng tôi đã làm điều
chúng tôi phải làm”.
Tin Mừng Chúa Giêsu Kitô theo Thánh Luca.
Khi ấy, Chúa Giêsu phán: “Ai trong các con có người đầy tớ
cày bừa hay chăn súc vật ngoài đồng trở về liền bảo nó rằng: “Mau lên, hãy vào
bàn dùng bữa”, mà trái lại không bảo nó rằng: “Hãy lo dọn bữa tối cho ta, hãy
thắt lưng và hầu hạ ta cho đến khi ta ăn uống đã, sau đó ngươi mới ăn uống”? Chớ
thì chủ nhà có phải mang ơn người đầy tớ, vì nó đã làm theo lệnh ông dạy không?
Thầy nghĩ rằng không.
“Phần các con cũng vậy, khi các con làm xong mọi điều đã
truyền dạy các con, thì các con hãy nói rằng: “Chúng tôi là đầy tớ vô dụng, vì
chúng tôi đã làm điều chúng tôi phải làm”.
Ðó là lời Chúa.
Chú giải thư Ti-tô
2,1-8. 11-14
Trong phần tiếp theo của bức thư, tác giả đưa ra những chỉ dẫn
về đạo đức cho toàn thể cộng đoàn, đồng thời đặt ra những yêu cầu rõ ràng và đầy
thách thức đối với chính Ti-tô. Trước tình trạng xuất hiện nhiều giáo sư giả,
Ti-tô được nhắc nhở rằng ông có trách nhiệm đặc biệt trong việc làm sáng tỏ lối
sống phù hợp với giáo lý chân chính của Tin Mừng. Phaolô viết: “Còn phần con…”
– cụm từ này mang sắc thái nhấn mạnh, đối lập giáo lý mà Ti-tô truyền dạy với
những tư tưởng sai lạc của các giáo sư giả và những người theo thuyết Ngộ đạo
(Gnosticism) vốn đã bị lên án trước đó.
Tiếp theo là những chỉ dẫn về cách ứng xử dành cho mọi thành
viên trong cộng đoàn, không phân biệt tuổi tác, giới tính hay địa vị xã hội. Để
sống theo tinh thần Tin Mừng, những người đàn ông lớn tuổi – nhờ vào thâm niên
và kinh nghiệm sống – được kỳ vọng phải là những người:
…chừng mực, nghiêm
túc, tự chủ, vững vàng trong đức tin, tình yêu thương và sự kiên trì.
Những phẩm chất này hoàn toàn trái ngược với đặc điểm của
nhiều người dân đảo Cơ-rê-ta, những người trước đó từng được mô tả là:
…hay nói dối, hung dữ
như thú dữ, lười biếng và tham ăn. (Ti-tô 1,12)
Các phụ nữ lớn tuổi trong cộng đoàn Kitô hữu cũng được kỳ vọng
đạt đến những tiêu chuẩn tương tự; rõ ràng là họ có vị thế tốt hơn so với những
phụ nữ không theo đạo. Họ được khuyên:
…không được nói xấu
người khác, không được nô lệ cho rượu chè…
Điều này cho thấy có lẽ đó là những thói xấu phổ biến ở phụ
nữ tại đảo Cơ-rê-ta thời bấy giờ.
Ngược lại, họ cần trở thành tấm gương cho những phụ nữ trẻ
hơn:
…biết yêu chồng,
thương con, sống chừng mực, trong sạch, biết vun vén gia đình, nhân hậu…
Và theo chuẩn mực xã hội thời đó, họ cũng được khuyên phải:
…vâng phục chồng mình,
để lời của Thiên Chúa không bị người đời xúc phạm hay chê trách.
Đáng chú ý, lời căn dặn
cuối cùng này cần được cân nhắc cùng với những bổn phận của người chồng đối với
vợ mình, như được nêu trong Thư gửi tín hữu Ê-phê-sô của Phao-lô:
“Hỡi những người làm
chồng, hãy yêu vợ mình, như Đấng Christ đã yêu Hội Thánh, phó chính mình vì Hội
Thánh…” (Ê-phê-sô 5,25)
Trong hai đoạn văn này, các từ Hy Lạp khác nhau cùng mang
nghĩa là “yêu” đã được sử dụng: *philia*
(trong thư gửi Ti-tô) và *agape*
(trong thư gửi tín hữu Ê-phê-sô). Trên thực tế, *philia* có lẽ là từ phù hợp hơn để mô tả mối quan hệ giữa hai vợ chồng
đang gắn kết với nhau.
Hơn nữa—điều quan trọng cần ghi nhớ là—tất cả những điều này
đều là một phần của việc sống theo thông điệp Tin Mừng một cách vô cùng thiết thực. Đây chính
là cách các cặp vợ chồng làm chứng cho thông điệp Tin Mừng. Nếu họ không sống theo cách này, sức
lan tỏa và hiệu quả của Tin Mừng
có thể bị suy giảm.
Bản thân Ti-tô cũng được khích lệ đặc biệt để trở thành tấm
gương cho những người nam trẻ tuổi hơn. Lời kêu gọi phải “tự chủ trong mọi sự”
vốn rất gần gũi với truyền thống Hy Lạp, đồng thời cũng là một chủ đề thường
xuyên xuất hiện trong các bức thư này. Rõ ràng là những người nam trẻ tuổi thời
đó cũng chẳng khác gì những người trẻ ở mọi thời đại khác, kể cả thời đại của
chúng ta ngày nay. “Sự chừng mực” thường không phải là thế mạnh của họ.
Ti-tô được kêu gọi trở thành tấm gương về sự chính trực và
nhất quán trong cả lời dạy lẫn lối sống, để không ai có thể đưa ra những chỉ
trích nghiêm trọng nào nhắm vào ông. Có lẽ vào thời điểm đó, Ti-tô vẫn còn trẻ
và chưa nhận được sự tôn trọng xứng đáng từ các hội thánh tại đảo Cơ-rê-tê. Những
yêu cầu đặt ra cho một người lãnh đạo là toàn diện; nó không chỉ bao gồm lời
nói mà còn cả lối sống của người đó. Như Thư Gia-cô-bê đã nhắc nhở:
“Thưa anh em, đừng có
nhiều người trong anh em ham làm thầy, vì biết rằng chúng ta sẽ bị xét đoán
nghiêm khắc hơn.” (Gia-cô-bê 3,1)
Dù muốn hay không, thông điệp thường bị đánh đồng với người
truyền đạt thông điệp đó. Vì vậy, khi Ti-tô thể hiện sự trung tín nhất quán—khi
hành vi của ông khớp với lời dạy của ông—thì những người chống đối sẽ chẳng có
lý do gì để công kích ông.
Tất nhiên, trong thực tế, chúng ta vẫn cần phân biệt rõ ràng
giữa thông điệp và người truyền đạt thông điệp. Giáo hội hay bất kỳ thành viên
nào trong đó đều không thể và không nên bị đồng nhất với chính Kitô giáo – vốn
là một tầm nhìn về cuộc sống, một lý tưởng để hướng tới. Thông điệp ấy thật cao
cả, nhưng lại được chứa đựng trong những chiếc bình vô cùng mỏng manh và đầy lỗ
hổng; điều này là một sự thật cần phải ghi nhớ.
Tại đây, hai câu đề cập đến nô lệ đã bị lược bỏ, có lẽ vì
người ta cho rằng chúng không còn phù hợp với bối cảnh hiện nay. Tuy nhiên,
chúng ta có thể suy ngẫm về việc có bao nhiêu người trong xã hội chúng ta đang
bị đối xử chẳng khác nào nô lệ—chẳng hạn như những lao động di cư bị bóc lột,
hay trẻ em bị bắt cóc và buôn bán vào ngành công nghiệp tình dục; đó chỉ là hai
trong số rất nhiều ví dụ.
Đoạn văn kết thúc bằng một vài nhận định khái quát về đức
tin Kitô giáo. Thông qua Chúa Kitô, tình yêu nhưng không của Thiên Chúa dành
cho mọi dân tộc (chứ không chỉ dành riêng cho một nhóm người ưu tú nào đó) đã
được tỏ lộ cho chúng ta. Qua lời của thánh Phaolô, chúng ta hiểu rằng thông điệp
này phải tác động đến cách sống của chúng ta. Nó chỉ cho chúng ta biết cần phải
làm gì và cần trở thành người như thế nào để một ngày nào đó có thể được hiệp
nhất mãi mãi với Thiên Chúa. Mọi điều không hướng chúng ta về mục đích đó đều
nên được loại bỏ khỏi cuộc sống của mình. Đức tin đúng đắn (orthodoxy) phải
luôn đi đôi với hành động đúng đắn (orthopraxis); nghĩa là, suy nghĩ đúng phải
dẫn đến hành động đúng.
Để làm được điều này, chúng ta cần tuân theo những chuẩn mực
ứng xử nhất định khi chuẩn bị cho ngày đối diện trực tiếp với “Thiên Chúa và Đấng
Cứu Độ vĩ đại của chúng ta, Chúa Giêsu Kitô” — Đấng đã mở đường cho tất cả
chúng ta. Các Giáo phụ thường viện dẫn cụm từ này để khẳng định thiên tính của
Chúa Giêsu Kitô.
Chính việc Ngài hy sinh mạng sống mình trên thập giá đã giúp
chúng ta trở thành một dân tộc thực sự tự do:
…một dân thuộc về
Ngài, luôn nhiệt thành làm việc thiện.
Và đó chính là định nghĩa về tự do: khả năng thực hiện điều
thiện trong mọi hoàn cảnh.
Chỉ riêng việc rao giảng sẽ không mang lại sự thay đổi cho cộng
đồng của chúng ta. Điều đó đòi hỏi mỗi cá nhân, gia đình và các nhóm phải nỗ lực
thực hiện thông điệp từ các sách Tin Mừng. Chúng ta chỉ có thể thực sự làm được
điều đó khi là một cộng đồng biết hỗ trợ lẫn nhau. Đây không phải là việc mà mỗi
cá nhân có thể tự mình xoay xở đơn độc. “Giáo hội” không phải là một thực thể
mơ hồ nào đó mà chúng ta có thể tùy ý tán dương hay chỉ trích; Giáo hội chính
là tất cả chúng ta — bao gồm các cá nhân, gia đình và các nhóm. Nếu Giáo hội có
lỗi, thì điều đó có nghĩa là lỗi nằm ở chính chúng ta—và đó chính là nơi cần phải
giải quyết vấn đề.
Chú giải về Tin Mừng Lu-ca 17,7-10
Hôm nay, chúng ta bắt gặp một lời cảnh báo khác từ thánh
Lu-ca (một lời cảnh báo chỉ có trong Tin Mừng của ngài) về thái độ tự mãn. Khi
đọc dụ ngôn này, chúng ta cần cẩn trọng—cũng như với nhiều dụ ngôn khác—để
tránh gây nhầm lẫn bằng cách đưa vào những vấn đề không phù hợp với bối cảnh lịch
sử thời bấy giờ. Chúa Giê-su đặt câu hỏi:
Ai trong anh em lại bảo
người đầy tớ vừa đi cày hoặc đi chăn cừu ngoài đồng về rằng: “Hãy đến đây, ngồi
vào bàn ăn ngay đi”?
Liệu chúng ta có mời người ấy ngồi xuống, dùng bữa tối và
nghỉ ngơi thoải mái không?
Chẳng phải chúng ta sẽ
bảo người ấy rằng: “Hãy dọn bữa tối cho ta, thắt lưng phục vụ ta trong khi ta
ăn uống; rồi sau đó ngươi mới được ăn uống” sao?
Liệu chúng ta có bày tỏ lòng biết ơn đối với một người đầy tớ
chỉ đang làm đúng những gì được mong đợi ở họ không?
Ở đây, chúng ta hãy tạm gác lại những hiểu biết hiện đại về
quyền người lao động, nền dân chủ, cũng như những tác hại và hệ lụy lâu dài của
mọi hình thức nô lệ. Vào thời Chúa Giê-su, không một ai—dù là chủ hay nô lệ—lại
nghĩ đến việc đặt nghi vấn về những điều Ngài nói. Đồng thời, chúng ta cũng nên
nhớ rằng Chúa Giê-su từng nói những đầy tớ tỉnh thức sẽ được chính chủ nhân của
họ đón tiếp, mời ngồi vào bàn và đích thân phục vụ (xem Lu-ca 12,37); Ngài cũng
từng rửa chân cho các môn đệ như một tấm gương về tinh thần phục vụ.
Điều chúng ta đang bàn đến ở đây chính là mối tương quan giữa
chúng ta với Thiên Chúa. Ý của Chúa Giê-su là Thiên Chúa không bao giờ phải
mang ơn chúng ta vì bất cứ điều gì chúng ta làm cho Ngài. Dù chúng ta có làm
bao nhiêu đi chăng nữa, chúng ta cũng không bao giờ có thể khiến Ngài trở thành
“con nợ” của mình. Mọi thứ chúng ta dâng cho Thiên Chúa (hoặc dâng cho Ngài
thông qua người khác) thực chất chỉ là trao trả lại cho Ngài một phần nhỏ trong
những gì Ngài đã ban tặng cho chúng ta. Lời nguyện Tạ ơn IV trong các Thánh lễ
ngày thường đã diễn tả rất hay rằng:
Chúa không cần chúng
con ca tụng, nhưng việc chúng con tạ ơn Chúa lại là một hồng ân Chúa ban. Lời tạ
ơn của chúng con không làm cho Chúa cao cả hơn, nhưng giúp chúng con lớn lên
trong ân sủng của Chúa.
Thiên Chúa không bao giờ có thể là “con nợ” của chúng ta.
Ngài không bao giờ có nghĩa vụ phải đáp ứng bất cứ điều gì đối với chúng ta. Có
lẽ đó chính là suy nghĩ của một số người Pharisêu. Họ tin rằng, vì đã tuân giữ
Luật pháp một cách hoàn hảo, nên Thiên Chúa mắc nợ họ ơn cứu độ. Chúng ta thấy
điều này qua câu chuyện về người Pharisêu và người thu thuế cùng cầu nguyện
trong Đền Thờ; lời cầu nguyện của người Pharisêu cho thấy ông ta nghĩ rằng
Thiên Chúa nên cảm thấy vô cùng biết ơn vì giữa biết bao kẻ bê trễ, Ngài lại có
được một người tốt như ông ta.
Chúng ta cũng có thể rơi vào thái độ tương tự; chẳng hạn,
khi chúng ta nghĩ rằng chỉ cần đọc những lời cầu nguyện nhất định hoặc thực hiện
các việc đạo đức nào đó (như các tuần cửu nhật, các việc lãnh ân xá hay các cuộc
hành hương), thì Thiên Chúa phải lập tức chú ý, làm theo điều chúng ta yêu cầu
hoặc ban cho chúng ta những gì chúng ta đòi hỏi.
Việc chúng ta sống theo Tin Mừng không phải là một kiểu “tặng
phẩm” hay sự ưu ái dành cho Thiên Chúa. Ngược lại, chúng ta chẳng bao giờ có thể
cảm tạ Ngài cho đủ vì Ngài đã chỉ cho chúng ta con đường dẫn đến chân lý, tình
yêu, tự do và hạnh phúc—như Chúa Giêsu đã dạy—đồng thời ban ân sủng để chúng ta
có thể bước đi trên Con Đường ấy. Trước mặt Thiên Chúa, tất cả những gì chúng
ta dâng hiến thực chất chỉ là sự đáp đền còn khiếm khuyết và chưa trọn vẹn mà
thôi.
https://sacredspace.com/commentary
Suy niệm: Tinh Thần Phục Vụ
Ðích Thực
Nhân vật nổi tiếng trong Giáo Hội hiện nay được thế giới
nhắc nhớ và thương mến nhất, hẳn phải là Mẹ Terêsa Calcutta, một người đã được
nhiều giải thưởng nhất: giải Magsaysay do chính phủ Phi Luật Tân dạo thập niên
60; đầu năm 1971, Mẹ lại được Ðức Phaolô VI trao giải Gioan XXIII vì hòa bình;
giải thưởng Kenedy do chính phủ Hoa Kỳ tặng, tất cả số tiền nhận được, Mẹ đã
dùng để xây dựng trung tâm Kenedy tại một khu ổ chuột ở ngoại ô Calcutta; tháng
12/1972 chính phủ Ấn nhìn nhận sự đóng góp của Mẹ và trao tặng Mẹ giải Nêru;
nhưng đáng kể hơn nữa là giải Nobel Hoà bình năm 1979, đây là giải thưởng đã
làm cho tên tuổi Mẹ Têrêsa được cả thế giới biết đến, cũng như những lần khác,
khi một viên chức chính phủ Ấn gọi điện thoại để chúc mừng, Mẹ đã trả lời:
"Tất cả vì vinh quang Chúa".
"Tất cả vì vinh quang Chúa", đó là động lực đã
thúc đẩy Mẹ Têrêsa dấn thân phục vụ người nghèo trên khắp thế giới. Với bao
nhiêu danh vọng và tiền bạc do các giải thưởng mang lại, Mẹ vẫn tiếp tục là một
nữ tu khiêm tốn, nghèo khó, làm việc âm thầm giữa những người nghèo khổ nhất.
Thông thường, các giải thưởng cho một người nào đó như một sự nhìn nhận vào cuối
một cuộc đời phục vụ làm việc hay một công trình nghiên cứu; nhưng đối với Mẹ
Têrêsa, mỗi giải thưởng là một bàn đạp mới, một khởi đầu cho một công trình phục
vụ to lớn hơn và làm cho nhiều người biết đến và ngợi khen Thiên Chúa nhiều
hơn.
Qua cuộc đời của Mẹ Têrêsa, chắc chắn thế giới sẽ hiểu hơn
thế nào là tinh thần phục vụ đích thực trong Giáo Hội. Một Giáo Hội càng phục vụ
thì bộ mặt của Chúa Kitô phục vụ càng sáng tỏ hơn; trái lại, khuôn mặt Chúa
Kitô sẽ lu mờ đi, nếu Giáo Hội chưa thể hiện được tinh thần phục vụ đích thực của
Ngài.
Tin Mừng mà Giáo Hội cho chúng ta lắng nghe hôm nay mời gọi
chúng ta nhìn nhận những thiếu sót của chúng ta: có lẽ dung mạo của một Chúa
Kitô phục vụ và phục vụ cho đến chết chưa được phản ảnh trên gương mặt của các
Kitô hữu; tinh thần phục vụ đích thực của Kitô giáo vẫn chưa được sáng tỏ và thể
hiện qua cách sống của các Kitô hữu. Chúa Giêsu đã khẳng định: "Khi làm tất
cả những gì theo lệnh phải làm, thì hãy nói: chúng tôi là những đầy tớ vô dụng,
chúng tôi chỉ làm những việc bổn phận mà thôi". Ðầy tớ là người làm tất cả
những mọi sự vì chủ, đầy tớ là người hoàn toàn sống cho chủ. Dĩ nhiên, ở đây,
Chúa Giêsu không có ý đề cao quan hệ chủ tớ trong xã hội. Ngài đã xem quan hệ
trong xã hội con người và Thiên Chúa như một quan hệ chủ tớ; Ngài đã chẳng mạc
khải cho chúng ta Thiên Chúa như một người Cha và mời gọi chúng ta gọi Thiên Chúa
là Cha đó sao?
Như vậy, ở đây, Chúa Giêsu chỉ muốn dùng hình ảnh người đầy
tớ vốn có trước mắt người Do thái, để nói lên tương quan đích thực giữa con người
và Thiên Chúa, đó là con người chỉ sống thực sự khi nó sống cho Thiên Chúa mà
thôi. Cái nghịch lý lớn nhất mà Kitô giáo đề ra là càng tìm kiếm bản thân, càng
sống cho riêng mình, con người càng đánh mất chính mình; trái lại, càng sống
cho Thiên Chúa, càng tìm kiếm vinh danh Thiên Chúa, nghĩa là càng phục vụ vô vị
lợi, con người càng lớn lên và càng tìm lại được bản thân; giá trị đích thực của
con người như Chúa Giêsu đã dạy và đã sống chính là phục vụ một cách vô vị lợi.
Công Ðồng Vaticanô II trong Hiến Chế "Vui Mừng và Hy Vọng" đã để lại
một châm ngôn đáng được chúng ta Suy niệm và đem ra thực hành: "Con người
chỉ tìm gặp lại bản thân bằng sự hiến thân vô vị lợi mà thôi".
Lời Chúa hôm nay mời gọi chúng ta nhìn lại định hướng cơ bản
trong cuộc sống chúng ta: đâu là mục đích và ý nghĩa cuộc sống chúng ta? đâu là
giá trị đích thực mà chúng ta đang tìm kiếm và xây dựng trong cuộc sống hiện tại.
(‘Mỗi Ngày Một Tin Vui’)
Ngày 10/11: Thánh Lê-ô Cả – Giáo
hoàng, Tiến sĩ Hội Thánh (395-461)
I. Ghi nhận lịch sử – phụng vụ
Thánh Giáo hoàng Lêô có lẽ qua đời ngày 10 tháng 11 năm 461,
và lễ nhớ ngài đã được chứng thực trong Sách Tử Đạo của thánh Hiêrônimô. Ở
phương Đông, ngay từ xa xưa, lễ này được mừng vào ngày 18 tháng 1 tại thánh đường
Sainte-Sophie ở Constantinople. Còn tước hiệu tiến sĩ Hội Thánh chỉ có từ 1754.
Lăng mộ của ngài được đặt dưới hành lang của thánh đường Thánh Phêrô ở Rôma.
Thánh Lêô sinh vào cuối thế kỷ IV, có lẽ là người gốc
Toscane, nhưng hấp thụ nền giáo dục Rôma. Là tổng phó tế thời các Đức Giáo
Hoàng Celestin I và Sixte III, ngài nổi bật về sự nhiệt tình phục vụ Hội Thánh.
Trong số những hoạt động của ngài, chúng ta chỉ kể ra đây một số quan trọng:
– Năm 430, vì lo lắng cho giáo lý chính truyền, ngài đã nhờ
tới tu sĩ Jean Cassien người Marseille: “Xin giúp chúng tôi chống lại
Nestorius, là người chủ trương Đức Kitô có hai ngôi vị…” Vị tu sĩ này trả lời
bằng một khảo luận vững chắc về Nhập Thể, đề tặng cho tổng phó tế Lêô, “điểm
son của Hội Thánh và của thừa tác vụ thánh”;
– Năm 439, nhờ tổng phó tế Lêô, Đức Sixte III lật tẩy được lạc
thuyết của Julien d’Éclane, giám mục ở Benevent, là người bênh vực thuyết
Pêlagiô và bị truất ngôi sau đó;
– Năm 440, trong khi đang ở tại triều đình xứ Gaule trong sứ
mạng hoà giải cuộc xung đột giữa tướng Rôma Aetius và tướng Gaulois Albitius,
ngài được hàng giáo sĩ và giáo dân Rôma kêu gọi kế vị Đức Sixte III.
Hai mươi mốt năm giáo hoàng của ngài (440-461) có thể chia
thành 2 thời kỳ, với những biến cố quan trọng nhất sau đây:
Năm 443, Đức giáo hoàng Lêô triệu tập ở Rôma một hội nghị để
tố giác những lạc thuyết của phái Manikê từng bị Đức giáo hoàng Innocente I kết
án năm 416: tất cả tác phẩm của họ bị đốt hết. Ngài cũng làm như thế đối với
phái Pêlagiô mà công đồng Êphêsô đã kết án cùng với phái Nestoriô năm 431; năm
437, ngài cũng chống lại phái Priscilla và kêu gọi một công đồng cấp quốc gia kết
án phái này. Đức giáo hoàng cũng can thiệp trong lãnh vực kỷ luật tại châu Phi,
để tạo điều kiện cho việc phong chức các giám mục. Về cuộc tranh cãi giữa ngài
với đức Hilaire, giám mục thành phố Arles và là đại diện giáo chủ Rô-ma tại
Gaule, ngài kêu gọi vị giám mục này trở về với trật tự và ra hình phạt đối với
vị này. Như thế Đức Lêô có ý khẳng định uy quyền toàn cầu của giám mục Rôma.
Ngài tuyên bố trong một lá thư viết năm 446: “Rôma đề ra những giải pháp trong
trường hợp được người ta yêu cầu; những giải pháp này có giá trị sắc lệnh.
Trong tương lai, Rôma sẽ ra những hình phạt theo luật.”. Trong thời kỳ thứ hai
của đời giáo hoàng, ngài chủ yếu quan tâm tới việc bảo vệ tín lý về Nhập Thể chống
lại Eutychès, với tất cả những bước thăng trầm gắn liền với Công đồng
Chalcédoine (451).
Chúng ta nhắc lại những sáng kiến rất dồi dào của ngài. Trên
bình diện giáo lý có bức thư nổi tiếng Thư gửi Đức Flavien. Trên bình diện phụng
vụ: rất nhiều bản văn của Sách Bí Tích Vêrona cũng được gọi là “của Đức Lêô”.
Trên bình diện chính trị, các sáng kiến cá nhân của ngài, như việc chống lại
Attila, vua người Huns, ở Mantoue (452), hay chống lại Senséric, vua người
Vandale, ở Rô-ma (455).Trên bình diện văn chương hay tu từ: 96 thiên khảo luận
hay bài giảng liên quan tới 5 năm thi hành thừa tác vụ đầu tiên của ngài, và
173 lá thư.
Khi Đế quốc Rôma tới ngày suy tàn, và khi những đạo lý mới lạ
ngày càng lôi cuốn người ta và các lạc giáo xưa kia nổi dậy trở lại, Đức giáo
hoàng Lêô ý thức vai trò kế vị thánh Phêrô của mình, đã có những hành động quyết
định đối với vận mệnh của Hội Thánh và của Đế quốc.
II. Thông điệp và tính thời sự
Các lời nguyện thánh lễ lấy từ Sách Bí tích Vêrona, làm nổi
bật một số đặc điểm của thánh Lêô.
Lời Nguyện của ngày lấy ý từ Tin Mừng thánh lễ
(Mt 16, 13-19), kêu mời tín hữu cầu nguyện để Hội Thánh, “được xây dựng trên đá
tảng không lay chuyển của các thánh Tông đồ”, được luôn “vững vàng trong sự thật”
và “bình an”.
Vào một thời kỳ đầy khủng hoảng và Đế quốc Rôma tan rã,
thánh Lêô đã triển khai thần học về quyền tối thượng của giám mục Rôma đối với
Hội Thánh toàn cầu. Như thế ngài thể hiện sứ mạng đảm bảo truyền thống công
giáo bằng cách hăng say bảo vệ sự tinh tuyền của đức tin chống lại mọi lạc thuyết
và nền ngoại giáo La -Hi. Ngài đứng lên chống lạc giáo Pêlagiô, Priscilla,
Manikê. . . và chống cả những pháp sư, phù thuỷ và bói toán đang quyến rũ rất
nhiều tín hữu của Chúa Giêsu Kitô.
Ngài có hành động đặc biệt trong cuộc tranh luận chống
Êutychès, tu viện trưởng của một tu viện ở Constantinople. Bị lôi cuốn bởi sự
hăng say chống lạc thuyết Nestoriô, Êutychès cuối cùng lại rơi vào lạc thuyết đối
nghịch, cho rằng nơi Chúa Ki-tô chỉ có một bản tính duy nhất (thuyết một bản
tính). Đức Lêô phản ứng bằng một khảo luận tín lý dưới dạng một lá thư gửi cho
Đức Flavien, giáo chủ Constantinople: đó là tác phẩm nổi tiếng Thư gửi Đức
Flavien trong đó vị thánh tiến sĩ công bố rõ ràng Lời tuyên xưng (Credo) của
Kitô giáo về mầu nhiệm Nhập Thể: “Đấng là Thiên Chúa thật sinh ra trong một
bản tính hoàn hảo và toàn vẹn của con người, hoàn toàn trong bản tính của Người,
hoàn toàn trong bản tính của chúng ta. . .Đấng là Thiên Chúa thật cũng là người
thật. . .”
Năm 451, hoàng đế Marcianô thoả thuận với Đức giáo hoàng triệu
tập công đồng Chalcédoine, là Công Đồng Chung thứ 4, do các đặc sứ của giáo
hoàng chủ tọa. Tại công đồng này đã hình thành tín điều liên quan tới Chúa
Giêsu Kitô: “Chúng tôi tuyên xưng chỉ có một Đức Giêsu Kitô duy nhất. . . Sự
kết hợp không xoá bỏ các bản tính, mà trái lại các thuộc tính của mỗi bản tính
được duy trì và thống nhất nơi một ngôi vị duy nhất.” Công đồng phê chuẩn bằng
lời ca ngợi giáo huấn của Đức Lêô trong Thư gửi Đức Flavien, được đọc cho hội
nghị: “Đây đúng là đức tin của các Tông đồ. Thực vậy, đúng là thánh Phêrô đã
nói qua miệng Đức Lêô.”
Thánh Lêô thật xứng đáng nhận tước hiệu Đức Lêô Cả. Đức Giáo
Hoàng Sergiô I (687-701) đã đề tặng trên mộ ngài văn bia này: “Các tác phẩm,
thư từ của ngài chứng thực giáo lý chính xác của ngài. Các tâm hồn đạo đức tôn
sùng chúng, quân vô đạo sợ hãi chúng. Sư tử đã gầm lên, tim của mọi dã thú run
lên vì khiếp sợ, nhưng đoàn chiên thì đi theo các lệnh truyền của chủ chiên.”
Mọi hoạt động của vị giáo hoàng này luôn đi kèm với một thái
độ lạc quan cơ bản và một sức mạnh thanh thản. Ngài giảng như thế này khi cử hành
lễ Giáng Sinh: “Chúng ta hãy vui mừng, vì không ai được phép buồn sầu trong
ngày sự sống sinh ra. . . Người tội lỗi hay vui mừng, vì họ được mời lãnh ơn
tha tội. Người ngoại đạo hãy can đảm lên, vì họ được kêu gọi vào sự sống. Người
Kitô hữu, hãy ý thức phẩm giá của mình… Hãy nhớ lại anh em thuộc về vị thủ lãnh
nào, và anh em là chi thể của thân mình nào.” Thánh Lêô trước hết là một
con người của Chúa, và Luật Chúa ghi tạc trong tim ngài (Tv 36).
Thánh Lêô Cả được trình bày trong nhiều bức họa, trong đó phải
kể đến những bức phù điêu của Fra Angelico và một bức hoạ của Raphael (Thánh
Lêô ngăn chặn Attila), tại viện bảo tàng Vaticanô. Ngoài ra, một bức thảm danh
tiếng của Gobelins (thế kỷ XVII), được trưng bày ở cung điện các giáo hoàng ở
Avignon, vẽ hình Thánh Lêô ngăn chặn Attila trước cổng thành Rôma.
Enzo Lodi
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét