11.11.2026: THỨ TƯ TUẦN XXXII THƯỜNG NIÊN - THÁNH MACTINÔ, GIÁM MỤC - Lễ Nhớ

 

11/11/2026

Thứ Tư tuần 32 thường niên.

Thánh Máctinô, giám mục.

Lễ nhớ

 

* Thánh nhân sinh khoảng năm 316 trong một gia đình ngoại giáo. Người lãnh nhận bí tích thánh tẩy, sau đó bỏ binh nghiệp. Trước tiên, người làm đồ đệ của thánh Hilariô, lập đan viện Liguygê, nước Pháp. Rồi khi được đặt làm giám mục giáo phận Tua (372), người thành lập nhóm đan sĩ truyền giáo. Cùng với họ, người đi giảng Tin Mừng ở các vùng quê thuộc miền Turen và các vùng phụ cận. Người qua đời năm 397.

 

Bài Ðọc I: (Năm II) Tt 3, 1-7

“Xưa chúng ta cũng lầm lạc, nhưng chiếu theo lòng từ bi Chúa, chúng ta đã được cứu thoát”.

Trích thư Thánh Phaolô Tông đồ gửi cho Titô.

Con thân mến, con hãy nhắc bảo mọi người phải tùng phục thủ lãnh và những người quyền chức, biết vâng lời, sẵn sàng làm mọi việc thiện, đừng thoá mạ ai, và đừng gây gỗ, nhưng ở khoan dung, tỏ lòng rất mực hiền từ với mọi người. Vì chưng, xưa kia chúng ta cũng ngu muội, bất phục, lầm lạc, nô lệ cho tham vọng và nhiều khoái lạc khác, sống trong gian ác và ghen tương, khả ố và đố kỵ lẫn nhau. Nhưng khi Ðấng Cứu Thế, Chúa chúng ta, đã tỏ lòng từ tâm và nhân ái của Người, thì không phải do những việc công chính chúng ta thực hiện, nhưng do lòng từ bi của Người, mà Người đã cứu độ chúng ta bằng phép rửa tái sinh và sự canh tân của Thánh Thần, Ðấng mà Người đã đổ xuống tràn đầy trên chúng ta, qua Ðức Giêsu Kitô, Ðấng Cứu Ðộ chúng ta, để một khi được công chính hoá bởi ân sủng của Ngài, trong hy vọng, chúng ta được thừa kế sự sống đời đời, trong Ðức Giêsu Kitô, Chúa chúng ta.

Ðó là lời Chúa.

 

Ðáp Ca: Tv 22, 1-3a. 3b-4. 5. 6

Ðáp: Chúa chăn nuôi tôi, tôi chẳng thiếu thốn chi (c. 1).

Xướng: Chúa chăn nuôi tôi, tôi chẳng thiếu thốn chi; trên đồng cỏ xanh rì, Người thả tôi nằm nghỉ. Tới nguồn nước, chỗ nghỉ ngơi, Người hướng dẫn tôi; tâm hồn tôi, Người lo bồi dưỡng. 

Xướng: Người dẫn tôi qua con đường đoan chính, sở dĩ vì uy danh Người. (Lạy Chúa,) dù bước đi trong thung lũng tối, con không lo mắc nạn, vì Chúa ở cùng con. Cây roi và cái gậy của Ngài, đó là điều an ủi lòng con.

Xướng: Chúa dọn ra cho con mâm cỗ ngay trước mặt những kẻ đối phương: đầu con thì Chúa xức dầu thơm, chén rượu con đầy tràn chan chứa.

Xướng: Lòng nhân từ và ân sủng Chúa theo tôi, hết mọi ngày trong đời sống; và trong nhà Chúa, tôi sẽ định cư cho tới thời gian rất ư lâu dài. 

 

Alleluia: 1 Tx 2, 13

Alleluia, alleluia! – Anh em hãy đón nhận lời Chúa, không phải như lời của loài người, mà là như lời của Thiên Chúa và đích thực là thế. – Alleluia.

Hoặc đọc:

Alleluia, aleluia! – Anh em hãy tạ ơn trong mọi hoàn cảnh, đó chính là điều Thiên Chúa muốn trong Đức Ki-tô Giê-su

 

Phúc Âm: Lc 17, 11-19

“Không thấy ai trở lại tôn vinh Thiên Chúa, mà chỉ có người ngoại bang này”.

Tin Mừng Chúa Giêsu Kitô theo Thánh Luca.

Khi Chúa Giêsu đi lên Giêrusalem, Người đi qua biên giới Samaria và Galilêa. Khi Người vào một làng kia thì gặp mười người phong cùi đang đứng ở đàng xa, họ cất tiếng thưa rằng: “Lạy Thầy Giêsu, xin thương xót chúng tôi”. Thấy họ, Người bảo họ rằng: “Các ngươi hãy đi trình diện với các tư tế”. Trong lúc họ đi đường, họ được lành sạch. Một người trong bọn họ thấy mình được lành sạch, liền quay trở lại, lớn tiếng ngợi khen Thiên Chúa, rồi đến sấp mình dưới chân Chúa Giêsu và tạ ơn Người: Mà người ấy lại là người xứ Samaria. Nhưng Chúa Giêsu phán rằng: “Chớ thì không phải cả mười người được lành sạch sao? Còn chín người kia đâu? Không thấy ai trở lại tôn vinh Thiên Chúa, mà chỉ có người ngoại này”. Rồi Người bảo kẻ ấy rằng: “Ngươi hãy đứng dậy mà về: vì lòng tin của ngươi đã cứu chữa ngươi”.

Ðó là lời Chúa.

 

 

Chú giải về thư gửi ông Ti-tô 3,1-7

Hôm nay, bài đọc thứ ba và cũng là bài đọc cuối cùng trích từ thư gửi ông Ti-tô mang đến những chỉ dẫn chung cho các tín hữu trong Hội Thánh. Một đời sống Kitô hữu trọn vẹn không chỉ giới hạn trong mối tương quan trực tiếp với Thiên Chúa, mà còn thấm đẫm vào từng hành động nhỏ nhất hằng ngày cũng như vai trò của chúng ta trong thế giới đời thường.

Chúng ta không nên tách biệt giữa những gì thuộc về “tôn giáo” và những gì thuộc về “thế tục” trong cuộc sống của mình. Là một nhãn quan về cuộc sống, Kitô giáo bao hàm tất cả mọi sự. Như triết gia kiêm thần học gia Dòng Tên Teilhard de Chardin từng diễn đạt, chúng ta đang sống trong một “môi trường thánh thiêng” (milieu divin) – nơi mọi sự xung quanh chúng ta đều được Thiên Chúa chạm đến.

Bài đọc hôm nay khuyên cộng đoàn Kitô hữu hãy vâng phục các quan chức và đại diện chính quyền. Là những “công dân của trời” (xem Pl 3,20), một số Kitô hữu thời sơ khai đã gặp khó khăn với vấn đề này; điều đó dường như được phản ánh qua tình tiết Chúa Giêsu được hỏi liệu có hợp pháp khi nộp thuế cho Xê-da hay không.

Câu trả lời là “Có” cho cả hai phía: hãy trả cho Thiên Chúa những gì thuộc về Thiên Chúa, và trả cho Xê-da (tức các nhà cầm quyền) những gì thuộc về Xê-da. Dù các tín hữu thực sự là “công dân của trời”, họ vẫn cần tuân phục các yêu cầu hợp pháp và đúng đắn về mặt đạo đức của chính quyền trần thế, đồng thời tích cực cộng tác để thúc đẩy sự an lạc của cộng đồng.

Tất nhiên, mọi sự đều thuộc về Thiên Chúa – đó mới là điều cốt yếu. Nhưng chúng ta cũng đang yêu mến và phụng sự Thiên Chúa khi cùng làm việc với những người có lương tâm để thúc đẩy lợi ích chung của cộng đồng (bao gồm cả việc đóng thuế một cách có trách nhiệm). Thực tế, đó là bổn phận của người Kitô hữu. Nếu các Kitô hữu từ bỏ trách nhiệm đối với cộng đồng rộng lớn hơn để tự giam mình trong một “ốc đảo” biệt lập, thì điều đó hoàn toàn trái ngược với tình yêu thương mà chúng ta được mời gọi dành cho tất cả mọi người.

Đồng thời, chúng ta cần thực hiện điều mà Đức Hồng y Jaime Sin của Manila từng gọi là “sự cộng tác có phê phán” đối với bất kỳ chính quyền hay quan chức nào. Mọi hình thức bất công và lạm dụng quyền lực đều phải bị phản đối và lên án. Trong trường hợp này, nếu cứ vâng phục mù quáng thì chẳng khác nào đồng lõa. Như người ta vẫn thường nói, để cái ác hoành hành, chỉ cần những người tốt giữ im lặng là đủ.

Một số lời khuyên khác mà Phaolô dành cho Ti-tô mang tính khá tổng quát:

•             phải biết vâng phục, sẵn sàng làm mọi việc thiện,

•             không được nói xấu bất kỳ ai [ngay cả khi điều đó là sự thật],

•             tránh gây gổ, tranh cãi,

•             phải có thái độ ôn hòa,

•             luôn tỏ ra lịch thiệp với tất cả mọi người.

Đây chính là cách thực hành mệnh lệnh “yêu người lân cận như chính mình”, và những lời khuyên này vẫn còn nguyên giá trị cho đến tận ngày nay. Đôi khi, trong khía cạnh này, chúng ta chẳng khác biệt mấy so với những người không có đức tin.

Các Kitô hữu được nhắc nhở rằng, trước khi trở thành người tin Chúa, chính họ cũng từng có lối sống đáng chê trách, từng mắc phải nhiều thói hư tật xấu giống như những người đồng hương tại đảo Crete:

…chính chúng ta ngày trước cũng từng là những kẻ ngu muội, không vâng phục, bị lầm lạc, làm nô lệ cho đủ loại đam mê và khoái lạc; chúng ta đã sống trong ác ý và lòng ghen tị, là những kẻ đáng khinh và ghét bỏ lẫn nhau.

Vào thời điểm đó, họ sống trong một môi trường đầy rẫy sự gian ác và thù địch, chất chứa lòng căm ghét người khác, và bản thân họ cũng là những người vô cùng khó ưa.

Có lẽ chúng ta nên nhìn lại cuộc sống của chính mình để xem liệu những điều này có còn tồn tại trong chúng ta hay không:

•             Sự thiếu hiểu biết về nội dung và ý nghĩa của đức tin Kitô giáo: Có bao nhiêu Kitô hữu, đặc biệt là người Công giáo, lại quá xa lạ với Kinh Thánh—cả Cựu Ước lẫn Tân Ước? Nếu được một người không có đức tin hỏi đến, liệu có mấy ai đủ khả năng trình bày một cách mạch lạc và thuyết phục về bản chất thực sự của Kitô giáo?

•             Sự bất tuân, hiểu theo nghĩa thiếu tôn trọng thực sự đối với các thẩm quyền, dù là trong xã hội dân sự hay trong Giáo hội: Vâng phục không có nghĩa là phục tùng một cách mù quáng hay nô lệ; mà là cùng cộng tác với các nhà lãnh đạo trong xã hội và trong Giáo hội vì lợi ích chung của mọi người. Và như đã đề cập, sự cộng tác này đôi khi có thể bao gồm cả việc chất vấn hoặc đặt nghi vấn—chứ không phải là thái độ thoái thác hay bỏ mặc trách nhiệm.

•             Làm nô lệ cho những đam mê và khoái lạc: Ngày nay, chúng ta đang sống trong một xã hội đề cao chủ nghĩa vật chất, chủ nghĩa tiêu dùng và lối sống hưởng thụ. Lối sống này dường như đã trở thành một kiểu “thời thượng”. Thế nhưng, như chúng ta vẫn thường thấy, khoái lạc không phải là nguồn hạnh phúc đích thực; thậm chí, nó thường mang lại kết quả ngược lại. Là Kitô hữu, chúng ta cần cho thấy một lối sống khác khả thi hơn, nơi hạnh phúc được tìm thấy qua những cách sống khác biệt.

•             Sống trong lòng căm thù: Cuộc đời của nhiều người bị bao trùm bởi lòng căm thù, oán giận, giận dữ, thậm chí là bạo lực đối với người khác. Những người như vậy chẳng hề thu hút ai, và họ chỉ có thể tìm thấy sự đồng hành nơi những người cũng đầy ắp lòng căm thù và oán hận như họ. Sâu thẳm bên dưới những cảm xúc ấy chính là nỗi sợ hãi. Trong Tân Ước, đối lập với tình yêu không phải là lòng căm thù, mà là nỗi sợ hãi. Tình yêu đích thực sẽ xua tan nỗi sợ hãi; hai trạng thái này không thể tồn tại cùng nhau.

Vì vậy, chúng ta hãy cố gắng trở nên những con người giàu lòng yêu thương hơn, để tình yêu của Thiên Chúa hoạt động trong chúng ta và thông qua chúng ta, nhờ đó nỗi sợ hãi sâu kín dần dần tan biến.

Trong phần sau của bài đọc, chúng ta được nhắc nhở rằng tất cả những gì Thiên Chúa đã thực hiện cho chúng ta nơi Đức Giêsu Kitô hoàn toàn không phải là phần thưởng cho lòng trung thành của chúng ta đối với Ngài. Chúng ta được cứu độ và giải thoát đơn thuần vì Thiên Chúa dành cho chúng ta lòng trắc ẩn sâu xa ngay cả khi chúng ta còn đắm chìm trong tội lỗi. Sự giải thoát của chúng ta đến từ:

…khi lòng nhân từ và tình yêu thương của Thiên Chúa, Đấng Cứu Độ chúng ta, được biểu lộ… Ngài đã cứu chúng ta… không phải vì những việc công chính chúng ta đã làm, mà là nhờ lòng thương xót của Ngài…

Từ “yêu thương” ở đây dịch từ chữ *philanthropia* trong tiếng Hy Lạp, nghĩa là tình yêu dành cho toàn thể nhân loại.

Chúng ta đã được tẩy sạch qua dòng nước Bí tích Rửa tội và trở nên con người mới nhờ quyền năng của Chúa Thánh Thần hoạt động trong và qua chúng ta:

Ngài đã tuôn đổ Thánh Thần xuống trên chúng ta một cách dồi dào nhờ Đức Giêsu Kitô, Đấng Cứu Độ chúng ta, để nhờ ân sủng của Ngài mà chúng ta được nên công chính, và trở thành những người thừa kế theo niềm hy vọng về sự sống đời đời.

Chúng ta được hòa giải với Thiên Chúa hoàn toàn nhờ vào tình yêu nhưng không mà Ngài dành cho chúng ta. Giờ đây, chúng ta đã trở thành những người thừa kế của Chúa Cha, cùng chia sẻ sự sống vĩnh cửu với Chúa Giêsu – Anh Cả và cũng là Chúa của chúng ta. Để duy trì trạng thái đó, mỗi người cần hoàn toàn mở lòng đón nhận tình yêu của Thiên Chúa, đồng thời để Ngài biến đổi chúng ta, giúp chúng ta ngày càng trở nên giống Ngài hơn trong mọi lời nói, hành động và các mối tương quan của mình.

 

Chú giải Tin Mừng theo thánh Luca 17,11-19

Câu chuyện về lòng trắc ẩn của Chúa Giêsu này chỉ có trong Tin Mừng theo thánh Luca. Đoạn văn cho biết Chúa Giêsu đang đi dọc theo biên giới giữa Galilê – tỉnh nằm ở phía bắc Palestine – và Samari, vùng đất nằm giữa Galilê và tỉnh Giuđê ở phía nam. Chúa Giêsu đang hướng về thung lũng sông Giođan trên hành trình đi về phía nam tới Giêrikhô; đây là một trong những chặng dừng chân cuối cùng của Ngài trước khi đến đích đến cuối cùng là Giêrusalem.

Khi Ngài vừa bước vào một ngôi làng, mười người mắc bệnh phong đã đến gặp Ngài (văn bản không nêu rõ họ là nam hay nữ). Là những người mắc bệnh phong, họ không được phép đến gần người khác. Lý do là vì thời bấy giờ, người ta đã biết (một cách đúng đắn) rằng căn bệnh này có thể lây truyền qua tiếp xúc cơ thể – mặc dù ngày nay chúng ta biết rằng sự lây nhiễm thường đòi hỏi phải có sự tiếp xúc khá lâu. (Hãy nhớ lại trường hợp của linh mục Đamiên, vị tông đồ của những người mắc bệnh phong; ngài cuối cùng cũng đã nhiễm bệnh khi chăm sóc một cộng đồng người phong trên đảo Molokai, thuộc quần đảo Hawaii.)

Vì căn bệnh đáng sợ này, họ trở thành những người bị gạt ra bên lề xã hội, buộc phải sống cuộc đời bên ngoài cộng đồng. Điều bi kịch là, với kiến ​​thức y học hạn chế thời bấy giờ, nhiều người trong số họ có lẽ không hề mắc bệnh phong, mà chỉ bị một căn bệnh da liễu mãn tính nào đó không có khả năng lây truyền.

Vì vậy, từ một khoảng cách an toàn, họ kêu lên với Chúa Giêsu:

“Lạy Thầy Giêsu, xin thương xót chúng tôi!”

Chúa Giêsu chỉ bảo họ hãy đi trình diện với các tư tế. Và trong khi đang trên đường đi, tất cả họ đều được chữa lành. Có lẽ họ vẫn tiếp tục hành trình đến gặp các tư tế – những người có thẩm quyền xác nhận họ đã “sạch” bệnh, để họ có thể chính thức trở lại cuộc sống trong xã hội. Một khía cạnh quan trọng trong sự chữa lành này chính là việc họ được tái hòa nhập vào cộng đồng.

Chỉ một người trong số những người được chữa lành đã quay lại gặp Chúa Giêsu, “lớn tiếng tôn vinh Thiên Chúa”, và với lòng biết ơn sâu sắc, anh đã phủ phục dưới chân Ngài:

Mà người ấy lại là một người Samari.

Những lời này chứa đựng ý nghĩa sâu xa, bởi lẽ những người còn lại được cho là người Do Thái. Trước hết, người Do Thái và người Samari vốn không ưa gì nhau; người Do Thái thường coi người Samari là những kẻ vô đạo và ô uế. Thế nhưng, trong cảnh bất hạnh vì mắc bệnh phong, cả người Do Thái lẫn người Samari – những người vốn bị chính dân tộc mình ruồng bỏ – lại tìm thấy sự nâng đỡ lẫn nhau.

Giờ đây, khi đã được chữa lành, chỉ có một người quay lại nói lời cảm ơn; mà trong mắt người Do Thái, người ấy vẫn là một kẻ bị loại trừ. Chúa Giêsu nhìn quanh những người Do Thái đang ở cùng mình và bày tỏ sự ngạc nhiên:

“Không phải cả mười người đều được sạch sao? Thế chín người kia đâu?”

Người duy nhất quay lại tạ ơn lại chính là một người ngoại quốc bị khinh miệt.

Hành động bất ngờ này cũng xuất hiện trong một câu chuyện khác của thánh Luca mà chúng ta từng suy ngẫm trước đây: câu chuyện về “người Samari nhân hậu”. Trong bài Tin Mừng hôm nay, chúng ta lại thấy một “người Samari nhân hậu” khác. Và tất nhiên, còn có một trường hợp thứ ba – đó là người phụ nữ Samari, nhân vật nổi bật trong Tin Mừng theo thánh Gioan (Ga 4,4-42).

Với người đàn ông trong bài Tin Mừng hôm nay, Chúa Giêsu nói:

“Đứng dậy và đi đi; lòng tin của anh đã cứu chữa anh.”

Cụm từ “đứng dậy” – điều mà Chúa Giêsu thường dùng khi chữa lành cho mọi người – gợi nhắc đến sự phục sinh và bước vào một cuộc sống mới; một cuộc sống trọn vẹn nhờ vào lòng tin của người đàn ông ấy nơi Chúa Giêsu, cũng như việc anh nhận biết nguồn gốc của sự chữa lành mà mình đã nhận được.

Trong bối cảnh Tin Mừng theo thánh Luca, câu chuyện này chuẩn bị cho những bước phát triển của Giáo hội sơ khai, được mô tả trong sách Công vụ Tông đồ (cũng do thánh Luca viết). Khi các Kitô hữu tiên khởi (vốn đều là người Do Thái) phải chạy trốn sự bách hại tại Giêrusalem, thì người dân Samari lại là những người đầu tiên đón nhận Chúa Giêsu là Chúa và trở thành môn đệ của Tin Mừng. Ngược lại, nhiều người Do Thái tại Giêrusalem vẫn khép lòng trước thông điệp và lời mời gọi của Chúa Giêsu.

Chúng ta cũng vậy, đừng bao giờ để mình rơi vào cám dỗ loại trừ bất kỳ ai trong việc trở thành môn đệ của Đức Kitô. Chúng ta phải luôn sẵn sàng mở lòng với tất cả mọi người, kể cả những người mà chúng ta ít ngờ tới nhất. Không ai được phép bị coi là người ngoài hay kẻ bị ruồng bỏ, ngay cả những người tỏ thái độ cực kỳ thù địch đối với Tin Mừng.

Dù trong xã hội ngày nay có thể không còn những người mắc bệnh phong theo nghĩa đen, nhưng đây là dịp để chúng ta suy ngẫm xem ai đang bị coi là “người mắc bệnh phong”, là người ngoài, là kẻ bị gạt ra bên lề hay bị ruồng bỏ trong cộng đồng chúng ta hiện nay. Tôi cũng có thể tự hỏi liệu bản thân mình có đang đối xử với bất kỳ ai như một “người ngoài” – trong gia đình, tại nơi làm việc, hay ở bất cứ nơi nào tôi tiếp xúc với người khác – hay không. Sự loại trừ như vậy hoàn toàn trái ngược với những gì chúng ta cử hành trong Bí tích Thánh Thể.

 

https://sacredspace.com/commentary

 

 

Suy niệm: Dâng Lời Tạ Ơn

Chờ đợi Chúa đến là một trong những chủ đề trọng tâm của Kinh Thánh. Vì không nắm bắt và sống sứ điệp này nên chúng ta thường thiếu kiên nhẫn và do đó hầu hết những khó khăn của cuộc sống đều là kết quả của thái độ vội vã của chúng ta. Chúng ta thường không chờ đợi cho cây trái được chín muồi nhưng lại vội vã hái lấy khi nó còn xanh.

Chúng ta không thể chờ đợi sự đáp trả của Chúa cho lời cầu nguyện của chúng ta, bởi vì chúng ta quên rằng Chúa muốn chúng ta phải mất nhiều ơn thánh để chuẩn bị đón nhận ơn Ngài. Chúng ta được mời gọi để tiến bước với Chúa nhưng Chúa thường đi những bước rất chậm rãi. Thật ra, không phải chúng ta chờ đợi Chúa mà chính Chúa đang chờ đợi chúng ta. Lắm khi chúng ta không muốn đón nhận ơn Chúa đã dọn sẵn bởi vì chúng ta không muốn đến với Ngài. Có những lúc chúng ta phải sẵn sàng tiến tới với những bước đi đầy tin tưởng. Tất cả những lời hứa của Chúa đều có điều kiện. Chúa chờ đợi sự đáp trả của chúng ta. Chúng ta chỉ cần nhìn lại cuộc đời của tổ phụ Abraham để thấy rõ điều đó. Chúa đã hứa ban cho Abraham rất nhiều điều cả thể nhưng chắc chắn không một lời hứa nào sẽ được thực hiện nếu tổ phụ vẫn ở lại xứ Canđê. Abraham phải lên đường, ông phải bỏ lại đàng sau nhà cửa, bạn bè, xứ sở và dấn bước vào cuộc hành trình mà ông không thể nào lường trước được những gì có thể xảy ra. Hành trang duy nhất của tổ phụ Abraham là lời hứa của Chúa và lòng tin tưởng của ông.

Trong Tin Mừng hôm nay, Chúa Giêsu cũng mời gọi chúng ta mặc lấy thái độ tin tưởng phó thác ấy của tổ phụ Abraham. Chúa Giêsu quả thật là người đã chữa trị cho mười người phong cùi, nhưng khác với những phép lạ khác, ở đây thay vì sờ vào những người phong cùi hoặc nói một lời, Chúa Giêsu sai họ đi trình diện với các tư tế theo như luật Môisen qui định. Thánh Luca ghi lại rõ ràng rằng trong khi họ đi, họ được lành sạch. Quả thật, nếu họ đứng yên tại chỗ để chờ đợi, họ sẽ chẳng bao giờ được lành bệnh. Chúa chờ đợi để chữa trị họ và chính lúc họ tin tưởng để ra đi, ơn Chúa mới đến. Chúa luôn chờ đợi lòng tin, sự kiên nhẫn và cả sự chờ đợi của chúng ta. Có khi ơn Ngài chỉ đến sau nhiều năm tháng chờ đợi và nhất là sau nhiều năm tháng chiến đấu hy sinh của chúng ta. Một sự thất bại, một nỗi mất mát lớn lao, một căn bệnh bất trị, bao nhiêu đau khổ là bấy nhiêu tiến tới và chờ đợi để ơn Chúa được chín muồi.

Thật ra, đối với những ai có lòng tin thì tất cả mọi sự đều là ân sủng của Chúa. Có điều gì thuộc về chúng ta mà không do Chúa ban tặng, có điều gì chúng ta làm được mà không là hồng ân của Chúa, và ngay cả những thất bại, rủi ro và đau khổ trong cuộc sống cũng đều là những cơ may của muôn ơn lành Chúa không ngừng tuôn đổ trên chúng ta. Con người vốn chỉ vô ơn bạc nghĩa. Trong mười người phong cùi được chữa lành chỉ có một người biết quay trở lại để cám ơn Chúa Giêsu. Biết ơn, xem ra không phải là điều tự nhiên của con người. Tâm tình ấy cần được dạy dỗ trau dồi ngay từ lúc con người vừa bập bẹ biết nói và nuôi dưỡng trong suốt cuộc sống. Tâm tình cảm mến tri ân cũng cần phải được trao dồi trong cuộc sống của người tín hữu Kitô. Trong một kinh Tiền Tụng, Giáo Hội dạy chúng ta cầu nguyện rằng: "Dâng lời tạ ơn Chúa cũng là một hồng ân Chúa ban tặng cho chúng ta". Cầu nguyện trong tin tưởng phó thác và không ngừng dâng lời tạ ơn, đó phải là tâm tình cơ bản và thường hằng của người tín hữu Kitô chúng ta.

Nguyện xin Chúa gìn giữ chúng ta luôn được sống trong tâm tình ấy.

(‘Mỗi Ngày Một Tin Vui’)

 

 

Ngày 11/11: Thánh Mác-ti-nô thành Tua – Giám mục, Tiến sĩ Hội Thánh (khoảng 317-397)

 

I. Ghi nhận lịch sử – phụng vụ

Thánh Martin de Tours mất ngày 8 tháng 11 tại Candes (Touraine). Lễ nhớ được mừng từ thế kỷ VIII, vào ngày 11 tháng 11, là ngày ngài được an táng tại thành phố Tours. Nhưng ở Gaule, việc tôn kính ngài đã phổ biến từ thế kỷ V.

Tên gọi Martin lấy từ tiếng Latinh Martinus = thần Marx nhỏ, thần chiến tranh. Theo ông Sulpice Sévère († 420), học trò và người viết tiểu sử ngài, ngài sinh tại Pannonie (Hungari) khoảng năm 317. Là con một sĩ quan Rôma, ngài được học hành tại Pavia (Ý) và được chiêu mộ vào đội cận vệ hoàng gia. Tuy cha mẹ ngài là dân ngoại, ngay từ tuổi nhỏ, ngài đã xin học đạo. Được gửi sang Gaule, người lính trẻ này khi đến cổng thành Amiens đã chia sẻ áo choàng của mình cho một người nghèo. Đêm hôm sau –Sulpice Sévère thuật lại– thánh Martin “thấy Đức Kitô mặc một nửa tấm áo choàng mà ngài đã phủ lên người nghèo khổ kia. Và ngài nghe Chúa Giêsu nói với các thiên thần bằng một giọng nói vang dội: Trong khi còn là người dự tòng, Martin đã mặc cho Ta tấm áo này.”

Ngài rời bỏ binh nghiệp và chịu phép rửa tội năm 20 tuổi, rồi trở thành học trò của thánh Hilariô, giám mục thành Poitiers. Giám mục Hilariô ban chức trừ tà cho ngài. Khi giám mục của ngài bị phe lạc giáo Arius bắt lưu đày, thánh Martin đã đến tận Pannonie để cải hóa mẹ ngài theo đạo. Sau đó ngài trở lại Gaule qua vùng Illyria và Bắc Ý rồi đến Poitiers với thánh Hilariô, lúc đó đã từ nơi lưu đày trở về.

Ở Ligugé, trong vùng Vienne, ngài lập tu viện đầu tiên ở Gaule. Nhờ lời cầu nguyện, ngài làm cho một người dự tòng đã chết sống lại, nhờ đó danh tiếng ngài lan rộng khắp vùng. Nhiều môn đệ đi theo ngài.

Thánh Martin được chọn làm giám mục thành Tours năm 371: nhiệm kỳ giám mục của ngài đánh dấu sự phát triển của Kitô giáo trong vùng Gaule phía tây. Vì có ơn gọi tu sĩ, ngài lập gần thành phố Tours một tu viện tên là Marmoutier; từ đó ngài thường xuyên cư ngụ trong tu viện này. Các môn đệ qui tụ quanh ngài rất nhiều, trong đó phải kể đến Paulin của Bordeaux, sau này là giám mục Nole, và nhà chép sử Sulpice Sévère, tác giả cuốn Tiểu sử Thánh Mác-ti-nô, tác phẩm có công lớn trong việc phổ biến tiểu sử của vị thánh thành Tours. Công cuộc truyền giáo của thánh Martin mở rộng ra bên ngoài giáo phận. Ngài rảo qua khắp vùng Touraine, Berry, Auvergne. . . Người ta gặp ngài ở Autun, ở Paris. Trong những vùng đồng quê, ngài đã tổ chức những giáo xứ đầu tiên và nhiều tu viện được thiết lập với các tu sĩ truyền giáo theo gương thánh Martin, vừa chăm lo đời sống tu đức, vừa hăng say hoạt động rao giảng tin mừng.

Là con người hoà bình, thánh Martin kết thúc cuộc đời ở Candes, gần thành phố Tours, nơi ngài đến để hoà giải hàng giáo sĩ đang chia rẽ. Hôm đó là ngày 8 tháng 11 năm 397. Ngài được an táng ở Tours, thành phố có toà giám mục của ngài, và phần mộ này đã trở thành trung tâm hành hương đầu tiên ở Gaule. Thánh Martin là một trong số các thánh đầu tiên được tôn kính mà không phải là một thánh tử đạo. Người ta kể ra rất nhiều phép lạ ngài đã làm; không vị thánh nào trong thời Pháp cổ xưa nổi tiếng như ngài. Bốn ngàn ngôi nhà thờ được dâng kính ngài và gần năm trăm làng mang tên của ngài.

Các ảnh thánh về ngài rất nhiều, thường vẽ ngài dưới dạng một lính lê dương Rôma hay một giám mục với mũ gậy, hay như một người làm phép lạ. Truyền thống dân gian đã giữ lại kỷ niệm về ngài qua lễ hội Mùa hè của lễ thánh Martin: người ta đặt tên như thế cho những ngày đẹp trời cuối cùng mà người ta thường tổ chức quanh ngày 11 tháng 11.

II. Thông điệp và tính thời sự

Lời Nguyện của ngày lấy ý tưởng từ cuốn Tiểu sử Thánh Martin của Sulpice Sévère, cũng như các điệp ca của Các Giờ Kinh Phụng Vụ: “Lạy Chúa, Chúa được tôn vinh nơi đời sống và cái chết của thánh giám mục Martin, xin canh tân nơi lòng chúng con những điều kỳ diệu của ơn sủng Chúa, để dù sự chết hay sự sống cũng không thể chia lìa chúng con khỏi tình yêu ngài.”

“Đời sống chứng tá” của thánh Martin, người lính, linh mục, giám mục, tu sĩ truyền giáo… chứng tỏ là một gương mẫu hoàn hảo của người chiến sĩ Chúa Kitô, biết qui hướng trước hết vào việc khám phá ra Chúa Giêsu nơi những anh em nghèo khổ nhất, hèn mọn nhất. Lời Tin Mừng (Mt 25, 31-40): … Ta mình trần các ngươi đã cho mặc, và điệp ca Hiệp lễ: … Tất cả những gì các ngươi đã làm cho một trong số những người bé mọn này… đều chỉ về “lòng bác ái của thánh Martin” với điển hình là hành vi chia sẻ trên đường đến Amiens. Cái chết gương mẫu của thánh nhân cũng được nhắc đến trong Các giờ kinh Phụng vụ. Quả thực, chúng ta đọc trong đó: “Thánh Martin, con người khiêm nhường và nghèo khó ở dưới đất, nhưng giàu có Thiên Chúa, đã được đón nhận vào lòng ông Ábraham” (Điệp ca 3, Giờ Kinh Sáng). Điệp ca này lấy ý từ bài đọc tiểu sử của ngài: “Ngài (thánh Martin) thấy ma quỉ đứng gần ngài: “Mày đứng đây làm gì, hỡi con ác thú ? Đừng hòng làm gì được tao; ông Ábraham sẽ đón nhận tao vào lòng Ngài.” (Tiểu sử thánh Martin của Sulpice Sévère). Cái chết lành thánh của ngài còn được nhắc đến trong điệp ca 2 của Kinh Sáng: “Hai tay và cặp mắt hướng lên trời, ngài để lòng trí ngài chìm sâu vào kinh nguyện.”

Tác giả Sulpice Sévère ghi lại những lời thánh Martin nói với anh em tu sĩ của mình: “Anh em hãy để tôi nhìn lên trời…” Cũng thế, lòng sẵn sàng vâng theo thánh ý Thiên Chúa của ngài được làm nổi bật trong Điệp ca 2 của Giờ Kinh Chiều, trích từ Tiểu sử thánh Martin: “Lạy Chúa, nếu con còn có ích cho dân tộc con, con sẽ không từ chối làm việc. Xin cho ý Chúa được thể hiện.” Ngài đã trả lời như thế khi các anh em tu sĩ than khóc: “Cha ơi, sao cha bỏ chúng con ?.. Bày lang sói sẽ tấn công đoàn chiên của cha.”

Lời Nguyện trên lễ vật nhấn mạnh những “thử thách” của đời này và ám chỉ tới lòng can đảm của thánh Martin cũng như những đau khổ ngài đã phải chịu vì Tin Mừng. Luôn luôn trên đường đi loan báo Tin Mừng, ngài chiến đấu chống lại lạc giáo Arius ở Illyria và Milan, khiến ngài phải bị đánh đòn nơi công cộng, bị trục xuất và bị bạo hành. Cũng thế, với những người ngoại đạo, ngài luôn là mục tiêu tấn công của họ vì ngài phá huỷ các đền thờ và chặt bỏ những cây linh thiêng của họ. Vào cuối đời, ngài bị bách hại bởi các giám mục và linh mục khi họ chỉ trích quá khứ quân đội của ngài, lòng tốt lành đối với những kẻ lầm đường lạc lối, và đời sống đơn sơ của ngài. Chính vì vậy điệp ca của kinh Magnificat đọc: “Hạnh phúc thay thánh Martin ! Ngài đã yêu mến Vua Trời mà không sợ hãi các thế lực trần gian ! Ngài đã nhận cành cọ chiến thắng.” Và Đáp ca của Giờ Kinh Sách khích lệ chúng ta: “Đừng sợ hãi khiếp đảm: Chúa là Thiên Chúa của bạn ở với bạn bất cứ nơi nào bạn đến.”

Sulpice Sévère kết thúc sách tiểu sử thánh Martin bằng những lời sau: “Tôi hi vọng từ trên trời, ngài nhìn xuống và bảo vệ chúng ta, tôi là người viết, và bạn là người đọc những giòng này.”

Enzo Lodi