21.05.2026: THỨ NĂM TUẦN VII PHỤC SINH

 21/05/2026

 Thứ Năm tuần 7 Phục Sinh

 

Bài Ðọc I: Cv 22, 30; 23, 6-11

“Con phải làm chứng về Ta tại Rôma”.

Trích sách Tông đồ Công vụ.

Trong những ngày ấy, toà án muốn biết đích xác người Do-thái tố cáo Phaolô về tội gì, nên cởi trói cho ngài, và truyền lệnh cho các thượng tế và toàn thể công nghị họp lại, rồi dẫn Phaolô đến đứng trước mặt họ. Phaolô biết có một số người thuộc phe Sađốc, và một số khác thuộc phe biệt phái, nên kêu lớn tiếng giữa công nghị rằng: “Thưa anh em, tôi là biệt phái, con của người biệt phái, tôi bị xét xử vì niềm hy vọng và vì sự sống lại của những người đã chết”. Ngài vừa nói thế, thì xảy ra sự bất đồng ý kiến giữa các người biệt phái và Sađốc, và hội đồng đâm ra chia rẽ. Vì các người Sađốc cho rằng không có sự sống lại, không có thiên thần và thần linh; còn các người biệt phái thì tin tất cả điều đó. Tiếng la lối inh ỏi, và có mấy người biệt phái đứng lên bênh vực rằng: “Chúng tôi không thấy người này có tội gì; và nếu thần linh hay thiên thần nói với người này thì sao?” Cuộc tranh luận đã đến hồi gây cấn, viên quản cơ sợ Phaolô bị phân thây, nên sai lính xuống kéo ngài ra khỏi họ và dẫn về đồn.

Ðêm sau, Chúa hiện đến cùng ngài và phán: “Hãy can đảm lên! Con đã làm chứng về Ta tại Giêrusalem thế nào, thì cũng phải làm chứng về Ta tại Rôma như vậy”.

Ðó là lời Chúa.

 

Ðáp Ca: Tv 15, 1-2a và 5. 7-8. 9-10. 11

Ðáp: Xin bảo toàn con, lạy Chúa, vì con tìm nương tựa Chúa

Hoặc đọc: Alleluia.

Xướng:  Xin bảo toàn con, lạy Chúa, vì con tìm nương tựa Chúa. Con thưa cùng Chúa: Ngài là chúa tể con; Chúa là phần gia nghiệp và phần chén của con, chính Ngài nắm giữ vận mạng của con. – Ðáp.

Xướng: Con chúc tụng Chúa vì đã ban cho con lời khuyên bảo, đó là điều lòng con tự nhủ, cả những lúc đêm khuya. Con luôn luôn đặt Chúa ở trước mặt con, vì Chúa ngự bên hữu con, con sẽ không nao núng. – Ðáp.

Xướng: Bởi thế, lòng con vui mừng và linh hồn con hoan hỉ, ngay cả đến xác thịt của con cũng nằm nghỉ an toàn, vì Chúa chẳng bỏ rơi linh hồn con trong Âm phủ, cũng không để thánh nhân của Ngài thấy điều hư nát. – Ðáp.

Xướng: Chúa sẽ chỉ cho con biết đường lối trường sinh, sự no đầy hoan hỉ ở trước thiên nhan, sự khoái lạc bên tay hữu Chúa, tới muôn muôn đời! – Ðáp.

 

Alleluia: Ga 14, 18

Alleluia, alleluia! – Chúa phán: “Thầy sẽ không bỏ các con mồ côi: Thầy sẽ đến với các con và lòng các con sẽ vui mừng”. – Alleluia.

(Hoặc đọc: Alleluia, alleluia! Chúa nói: “Lạy Cha, xin cho tất cả nên một, như Cha ở trong con và Con ở trong Cha, để thế gian tin rằng Cha đã sai con”. Alleluia

 

Phúc Âm: Ga 17, 20-26

“Xin cho chúng nên một”.

Tin Mừng Chúa Giêsu Kitô theo Thánh Gioan.

Khi ấy, Chúa Giêsu ngước mắt lên trời cầu nguyện rằng: “Con không cầu xin cho chúng mà thôi, nhưng còn cho tất cả những kẻ, nhờ lời chúng mà tin vào Con, để mọi người nên một, cũng như Cha ở trong Con và Con ở trong Cha, để cả chúng cũng nên một trong Ta, để thế gian tin rằng Cha đã sai Con. Con đã ban cho chúng vinh hiển mà Cha đã ban cho Con, để chúng nên một như Chúng Ta là một. Con ở trong chúng, và Cha ở trong Con, để chúng được hoàn toàn nên một và để thế gian biết rằng Cha đã sai Con, và Con đã yêu mến chúng như Cha đã yêu mến Con. Lạy Cha, những kẻ Cha ban cho Con thì Con muốn rằng Con ở đâu, chúng cũng ở đấy với Con, để chúng chiêm ngưỡng vinh quang mà Cha đã ban cho Con, vì Cha đã yêu mến Con trước khi tạo thành thế gian. Lạy Cha công chính, thế gian đã không biết Cha, nhưng Con biết Cha, và những người này cũng biết rằng Cha đã sai Con. Con đã tỏ cho chúng biết danh Cha, và Con sẽ còn tỏ cho chúng nữa, để tình Cha yêu Con ở trong chúng, và Con cũng ở trong chúng nữa”.

Ðó là lời Chúa.

 

 

Chú giải về Công vụ Tông đồ 22,30; 23,6-11

Chúng ta đang đến gần cuối Chuyến Truyền giáo thứ ba của Phao-lô. Mọi việc đang diễn ra rất nhanh vì chúng ta phải hoàn thành sách Công vụ trong ba ngày tới! Và rất nhiều điều đang xảy ra, phần lớn trong số đó sẽ phải được bỏ qua. Để hiểu đầy đủ, có lẽ sẽ rất hữu ích nếu bạn cầm một cuốn Tân Ước và đọc toàn bộ tám chương cuối của sách Công vụ.

Khi bắt đầu bài đọc hôm nay, chúng ta hãy cùng tìm hiểu một chút về những gì đã xảy ra giữa bài đọc hôm qua và hôm nay. Sau khi nói lời tạm biệt đầy nước mắt với các anh chị em cùng đức tin ở Ê-phê-sô, Phao-lô và các bạn đồng hành bắt đầu cuộc hành trình trở về Palestine, dừng chân một số điểm ngắn trên đường đi—Đảo Cô, Đảo Rô-đô, Patara. Họ đi vòng qua Síp và cập bến tại Tya ở Phoenicia. Họ ở đó một tuần, trong thời gian đó các anh em nài xin Phao-lô đừng tiếp tục đến Giê-ru-sa-lem. Họ biết rằng sẽ có rắc rối. Nhưng Phaolô không còn đường quay lại và một lần nữa, họ lại có một cuộc chia tay đầy xúc động trên bãi biển.

Khi Phaolô di chuyển về phía nam, họ dừng chân tại Ptolêmai, nơi họ chào hỏi cộng đồng. Sau đó, họ đến Xê-da-rê, nơi Phaolô ở lại nhà của Philipphê, vị phó tế, người mà giờ đây được gọi là “nhà truyền giáo” (trước đó chúng ta đã thấy ông làm công việc truyền giáo vĩ đại ở Samaria và chính ông là người đã cải đạo hoạn quan người Ethiopia). Tại đây cũng có một trải nghiệm mà Phaolô được một nhà tiên tri trong cộng đồng cảnh báo về những đau khổ sắp đến. Một lần nữa, tất cả họ đều cầu xin ông đừng đi tiếp, nhưng ông trả lời:

…Tôi sẵn sàng không những bị trói buộc mà còn sẵn sàng chết tại Jerusalem vì danh Chúa Giê-su.

Điều này được chấp nhận là ý muốn của Chúa, và họ để ông đi.

Khi đến Jerusalem, họ được cộng đồng ở đó chào đón nồng nhiệt và đến thăm chính thức Gia-cô-bê, người lãnh đạo trong hội thánh Jerusalem. Họ rất vui mừng khi nghe về tất cả những việc mà Phao-lô đã làm, nhưng họ cũng lo lắng (và sự lo lắng của họ dường như cho thấy rằng có một số người trong thành phố chưa hoàn toàn chấp nhận việc luật Do Thái không áp dụng cho người ngoại).

Những người Do Thái địa phương (bao gồm cả, dường như, những người Ki tô) hẳn đã nghe nói về việc Phao-lô, cũng là người Do Thái, đã bảo những người Do Thái ở vùng đất của người ngoại hãy “từ bỏ Môi-se”, nghĩa là ông không yêu cầu họ phải cắt bì cho con cái hoặc tuân giữ các tập tục khác của người Do Thái. Một số người đề xuất một chiến thuật để Phao-lô xoa dịu tình cảm của những người này. Thay mặt cho bốn thành viên của cộng đồng Giê-ru-sa-lem, ông sẽ trả khoản tiền thông thường cho các lễ vật dâng lên khi kết thúc lời thề Na-xi-rít (xem Dân số  6,1-24) để gây ấn tượng tốt với những người Ki tô gốc Do Thái ở Giê-ru-sa-lem về sự tôn trọng cao cả của ông đối với Luật Môi-se. Vì chính Phao-lô đã từng lập lời thề như vậy (khi ông rời Cô-rin-tô, Công vụ Tông đồ 18,18), nên sự tôn trọng luật pháp của ông sẽ được công khai. Phao-lô đồng ý với đề xuất này và làm theo như yêu cầu.

Tuy nhiên, khi bảy ngày quy định sắp kết thúc, Phao-lô bị một số người Do Thái quen biết ông ở Ê-phê-sô phát hiện. Một đám đông xông vào Đền thờ và bắt giữ ông, và có thể đã làm hại ông nếu viên chỉ huy La Mã không nhìn thấy cuộc bạo loạn. Ông ta giải cứu Phao-lô, rồi bắt giữ ông và xiềng xích ông lại, nhờ đó ông không còn nằm trong tầm với của những kẻ muốn làm hại ông.

Chỉ sau khi bắt giữ, viên chỉ huy mới nhận ra Phao-lô, người nói tiếng Hy Lạp, không phải là một phiến quân Ai Cập. Phao-lô liền xin được phép nói chuyện với đám đông và, trong một bài diễn văn khá dài, kể cho những người Do Thái tụ tập ở đó câu chuyện về sự cải đạo của ông trên đường đến Đa-mát (đây là lần thứ hai câu chuyện được kể trong sách Công Vụ Tông Đồ; nó sẽ được kể lại một lần nữa trong chương 26). Cuối bài diễn văn, đám đông la hét đòi giết ông và Phao-lô sắp bị đánh đòn để tìm hiểu lý do tại sao người Do Thái muốn hành quyết ông. Lúc này, Phao-lô tiết lộ với viên đội trưởng rằng ông là công dân La Mã và không giống như viên chỉ huy đồn trú đã mua quyền công dân cho ông, ông sinh ra đã là công dân La Mã. Điều này gây ra sự hoảng sợ lớn trong số những người bắt giữ ông và ông được thả. Viên chỉ huy La Mã sau đó ra lệnh triệu tập Hội đồng Sanhedrin để Phao-lô có thể trình bày trước họ. Trong khi phần lớn các thành viên thuộc dòng thầy tế lễ thượng phẩm là người Sa-đốc, thì Hội đồng Sanhedrin lúc này cũng bao gồm khá nhiều người Pha-ri-sêu. Hội đồng này là cơ quan cai trị của người Do Thái. Tòa án và các quyết định của nó được chính quyền La Mã tôn trọng. Tuy nhiên, cần có sự chấp thuận của La Mã trong các trường hợp tử hình (như trường hợp của Chúa Giê-su). Việc Phao-lô bị đưa ra trước Hội đồng Sanhedrin đã được Chúa Giê-su báo trước cho các môn đệ của Ngài (xem Mát-thêu 10,17-18). Phao-lô, đến một thời điểm nào đó, sẽ phải ra trình diện trước “các hội đồng, các quan tổng đốc và các vua”.

Ông bắt đầu bằng cách nói với họ rằng mọi việc ông làm đều được thực hiện với lương tâm hoàn toàn trong sạch. Nghe vậy, thầy tế lễ thượng phẩm Ananias ra lệnh đánh vào miệng Phao-lô. Điều này không khác gì việc Thầy ông bị đánh vào mặt trong phiên tòa xét xử. Phao-lô đáp trả bằng lời nói:

…Đức Chúa Trời sẽ đánh ngươi, hỡi bức tường đã quét vôi trắng! (Công vụ Tông đồ 23,2)

Ông nói điều này bởi vì, mặc dù Ananias được cho là đang xét xử theo Luật Môi-se, nhưng ông ta đã vi phạm luật bằng cách đánh người bị buộc tội. Josephus, nhà sử học Do Thái, cho chúng ta biết rằng Ananias thực sự đã bị ám sát vào năm 66 sau Công nguyên, vào đầu cuộc Khởi nghĩa Do Thái lần thứ nhất. Khi Phao-lô bị buộc tội phỉ báng thầy tế lễ thượng phẩm, ông nói rằng ông không nhận ra Ananias là thầy tế lễ thượng phẩm và đã xin lỗi.

Chính tại điểm này mà bài đọc hôm nay bắt đầu—và đó là một trong những cảnh kịch tính nhất trong sách Công vụ. Phao-lô biết rõ đối tượng của mình và ngay từ đầu ông đã quyết định thực hiện một đòn phủ đầu. Ông ta lớn tiếng và đầy tự hào tuyên bố mình là người Pha-ri-sêu, biết rằng những người nghe ông nói gồm cả người Pha-ri-sêu và người Sa-đốc.

Nói riêng với người Pha-ri-sêu, ông nói:

Tôi đang bị xét xử về niềm hy vọng về sự sống lại của người chết.

Dĩ nhiên, đó không phải là toàn bộ câu chuyện, vì ông không hề nhắc đến Chúa Giê-su, nhưng điều đó ngay lập tức đặt ông vào phe của những người Pha-ri-sêu đồng nghiệp. Như Phao-lô đã nói với người Cô-rin-tô trong một trong những bức thư của mình, nếu Chúa Giê-su không sống lại từ cõi chết, thì chúng ta cũng không thể sống lại và sẽ không có cơ sở nào cho đức tin của chúng ta. Niềm hy vọng về một cuộc sống sau này là trọng tâm trong lời rao giảng Ki tô của ông.

Dĩ nhiên, đó không phải là điều mà người Pha-ri-sêu nghe được. Họ ngay lập tức bám vào việc Phao-lô, với tư cách là một người Pha-ri-sêu đồng nghiệp, lại có một niềm tin mà người Sa-đốc phủ nhận. Người Sa-đốc chỉ chấp nhận năm cuốn sách đầu tiên của Kinh Thánh, mà chúng ta gọi là Ngũ Kinh, là sự mặc khải thiêng liêng. Sự phục sinh của thân xác (trong sách 2 Maccabees) và giáo lý về các thiên thần (trong sách Tobia) chỉ trở thành một phần của giáo lý Do Thái khá muộn. Tuy nhiên, về cả hai vấn đề này, Phao-lô (bản thân ông là một người Pha-ri-sêu) và những người Pha-ri-sêu khác hoàn toàn đồng thuận.

Trong năm sách đầu tiên của Cựu Ước, không có đề cập đến sự phục sinh trong tương lai, cũng không có linh hồn hay thiên thần. Chính trên cơ sở niềm tin này mà những người Sa-đốc đã chất vấn Chúa Giê-su về số phận của một người phụ nữ đã kết hôn với bảy anh em (xem Lu-ca 20,27-38 và Mát-thêu 22,25-32). Nếu có sự phục sinh, thì trong số bảy người đó, ai sẽ là chồng của bà? Đối với những người không tin vào sự sống sau khi chết, câu hỏi đó thật vô lý.

Những lời của Phao-lô về sự phục sinh ngay lập tức chuyển sự chú ý từ ông sang điểm gây tranh cãi này giữa những người Pha-ri-sêu và những người Sa-đốc.

Đột nhiên, những người Pha-ri-sêu quay ngoắt lại và nói:

Chúng tôi không thấy có gì sai với người này cả.

Và, trong một hành động khiêu khích có chủ ý đối với những người Sa-đốc, những người cũng không tin vào thiên thần, những người Pha-ri-sêu nói:

Nếu một thần linh hoặc một thiên thần đã nói chuyện với ông ấy thì sao?

Điều này có thể là ám chỉ đến lời kể của Phao-lô với họ trước đó về kinh nghiệm của ông trên đường đến Đa-mát.

Mọi sự khách quan đều bị lãng quên và những người Pha-ri-sêu, bất chấp những lời phản đối trước đó, đã đứng về phía Phao-lô, “người của họ”, và một cuộc ẩu đả đã xảy ra. Mọi chuyện trở nên nghiêm trọng đến mức—và hãy nhớ rằng, tất cả những người này đều là những người “sùng đạo”!—viên quan trấn thủ, lo sợ Phao-lô sẽ bị xé xác, đã đến giải cứu ông và đưa ông trở lại pháo đài.

Đêm đó, Phao-lô nhận được một khải tượng trong đó ông được bảo đảm rằng ông sẽ được bảo vệ ở Giê-ru-sa-lem vì đó là ý muốn của Chúa rằng ông sẽ làm chứng cho phúc âm ở Rô-ma.

 

Có lẽ hành vi của Phao-lô trong tình huống này là một ví dụ điển hình về lời khuyên của Chúa Giê-su dành cho các môn đệ của Ngài: hãy giản dị như chim bồ câu và khôn ngoan như rắn! Phao-lô đã sẵn sàng chịu khổ vì Chúa của mình, nhưng ông không phải là người dễ bị bắt nạt.

Mặc dù chúng ta cũng phải sẵn sàng làm chứng cho đức tin của mình ngay cả khi phải hy sinh cả mạng sống, và không bao giờ được dùng bất kỳ hình thức bạo lực nào đối với những kẻ tấn công mình, nhưng chúng ta không được yêu cầu phải cố tình mời gọi sự bắt bớ hay tấn công thể xác. Đó không phải là ý nghĩa của lời răn dạy vác thập giá. Chính Chúa Giê-su cũng thường có những bước để tránh rắc rối.

Joan of Arc đã tự bảo vệ mình, cũng như Thomas More và, quả thực, chính Chúa Giê-su đã làm trong phiên tòa xét xử Ngài:

Nếu tôi nói sai, hãy làm chứng về điều sai trái đó. Nhưng nếu tôi nói đúng, tại sao các ngươi lại đánh tôi? (Gioan 18,23)

Nhưng, giống như họ, chúng ta sẽ cố gắng không bao giờ trốn tránh cái chết hay bất kỳ hình thức thù địch nào khác bằng cách thỏa hiệp với giáo lý cốt lõi của đức tin chúng ta.

 

 

Chú giải về Gioan 17,20-26

Trong phần cuối cùng của lời cầu nguyện của Chúa Giê-su trong bài giảng cho các môn đệ tại Bữa Tiệc Ly, Chúa Giê-su cầu nguyện cho tất cả những người đã tin vào Chúa Kitô là Chúa qua ảnh hưởng của chính các môn đệ này qua các thời đại. Mỗi người trong chúng ta đều nằm trong số những người mà Chúa Giê-su đang cầu nguyện ở đây.

Trong lời cầu nguyện này, trên hết, Chúa Giê-su cầu xin sự hiệp nhất giữa các môn đệ của Ngài như là dấu hiệu làm chứng hiệu quả nhất. Như Ngài đã nói với các môn đệ trước đó trong bài giảng:

“Bởi điều này mà mọi người sẽ biết rằng các con là môn đệ của Ta, nếu các con yêu thương nhau.” (Gioan 13,35)

Giờ đây, Ngài cầu nguyện rằng chúng ta có thể thể hiện cùng một sự hiệp nhất giữa chúng ta và với Chúa Giê-su như điều ràng buộc Chúa Giê-su và Đức Chúa Cha. Chính nhờ tình yêu thương mà các Kitô hữu, đến từ nhiều dân tộc và mọi tầng lớp xã hội, thể hiện cho nhau mà họ làm chứng hiệu quả nhất cho sứ điệp của Chúa Kitô. Ngài cầu xin:

…để họ được hiệp nhất trọn vẹn, hầu cho thế gian biết rằng Cha đã sai Con đến và đã yêu thương họ như Cha đã yêu thương Con.

Tương truyền rằng, trong Giáo hội sơ khai, mọi người đã kinh ngạc: “Hãy xem những người Kitô hữu ấy, họ yêu thương nhau biết bao.” Trong một thế giới bị chia rẽ bởi quá nhiều ranh giới, người ta đã kinh ngạc khi thấy người Do Thái và người Hy Lạp, đàn ông và phụ nữ, nô lệ và người tự do, giàu và nghèo cùng chia sẻ một cộng đồng sống chung trong tình yêu thương, sự tha thứ và sự hỗ trợ lẫn nhau. Điều đó rõ ràng khiến người ta tự hỏi bí quyết của nhóm người này là gì.

Liệu đó có phải là chứng nhân mà chúng ta đang thể hiện ngày nay? Mọi người nhìn thấy gì khi họ nhìn vào các giáo xứ của chúng ta? Họ nhìn thấy gì khi họ nhìn vào các gia đình của chúng ta? Họ nên nghĩ gì về những sự chia rẽ đau lòng của rất nhiều nhóm người cùng xưng nhận Chúa Giêsu là Chúa của họ? Làm sao chúng ta có thể duy trì những sự chia rẽ như vậy trước những lời dạy của Chúa Giêsu?

Rõ ràng, tất cả chúng ta đều có nhiều điều để suy nghĩ và cầu nguyện về đời sống “tâm linh” của mình và tác động mà chúng ta tạo ra trong việc thu hút mọi người đến với Chúa Kitô (và điều đó bao gồm việc đưa nhiều người đã rời bỏ Ngài trong sự hoang mang và thất vọng trở lại).

Vậy chúng ta hãy biến những lời cuối cùng trong lời cầu nguyện của Chúa Giê-su thành lời cầu nguyện của riêng mình hôm nay:

Con đã cho họ [các môn đệ] biết danh Cha, và con sẽ tiếp tục cho họ biết, để tình yêu mà Cha đã yêu con được ở trong họ và con ở trong họ.

 

https://livingspace.sacredspace.ie/e1075g/

 

 

Suy niệm: Tình yêu và sự sống

Hợp nhất là sự sống trong tình yêu. Chúa Ba Ngôi chính là nguồn mạch tình yêu và sự sống trong sự hợp nhất trọn vẹn. “Cha ở trong Con và Con ở trong Cha”. “Cha và Con là Một”. “Ai thấy Thầy là thấy Cha”. Kết hợp sâu xa trong một tình yêu hoàn hảo được biểu lộ trong chuyển động dâng hiến trọn vẹn: “Mọi sự của Cha là của Con. Và mọi sự của Con là của Cha”. Sự dâng hiến làm nên sự sống. “Lương thực của Thầy là làm theo ý Đấng sai Thầy”. “Thầy sống nhờ Cha”. Cuộc trao đổi dâng hiến làm cho tình yêu không bao giờ vơi cạn. Và sự sống ngày càng sung mãn.

Tình yêu và sự sống đó lan tràn đến nhân loại. Nhưng để lãnh nhận con người phải hòa mình vào đời sống của Thiên Chúa Ba Ngôi. Hình ảnh rất đẹp mà Chúa Giê-su đã dùng là cây nho: “Thầy là cây nho. Anh em là nhành nho”. Như cành cây phải gắn liền với thân cây. Muốn nhận lãnh sự sống từ Thiên Chúa ta phải gắn liền vào Thiên Chúa. Muốn gắn liền vào Thiên Chúa ta phải có tình yêu. Tình yêu làm cho ta ở trong Chúa và Chúa ở trong ta. Khi ta ở trong Chúa Giêsu thì Chúa Cha ở trong ta: “Con ở trong chúng và Cha ở trong Con”. Tình yêu đó phất sinh sự sống trong ta. Một sự sống dồi dào sung mãn.

Khi hợp nhất với Thiên Chúa, người ta tự nhiên hợp nhát với nhau. Đó chính là hình ảnh của cộng đoàn tín hữu sơ khai. Yêu mến Thiên Chúa nên bỏ của cải làm của chung. Vì thế cộng đoàn có một sức sống mãnh liệt. Và đó là một cộng đoàn chứng nhân. Thế gian thấy họ mà tin vào Chúa: “Con ở trong họ và Cha ở trong Con, để họ được hoàn toàn nên một; như vậy thế gian sẽ nhận biết là chính Cha đã sai con”.

Thế gian tin và muốn gia nhập cộng đoàn tín hữu sơ khai. Vì từ thâm tâm ai cũng hướng về tình yêu và sự sống. Trong hợp nhất tình yêu và sự sống được biểu lộ. Trở thành sức hấp dẫn với mọi người.

Phao-lô có sức hấp dẫn vì ông luôn kết hợp với Chúa: “Tôi sống nhưng không còn là tôi, nhưng là chính Đức Kitô sống trong tôi”. Chúa hài lòng về điều đó nên mời gọi ông: “Con hãy tiếp tục làm chứng cho ta tại Rô-ma nữa”

(TGM Giuse Ngô Quang Kiệt)