Thứ Tư, 17 tháng 5, 2017

Một Trăm Năm Đức Mẹ Fatima tại Liên Hiệp Quốc

Mt Trăm Năm Đc M Fatima ti Liên Hip Quc
Vũ Văn An5/17/2017


Th Sáu 12 tháng Năm va qua, ti Liên Hip Quc, Đc Tng Giám Mc Bernardito Auza, Đi S và là Quan Sát Viên Thường Trc ca Tòa Thánh bên cnh Liên Hip Quc, đã đc mt bài din văn ta là “Mt Trăm Năm Fatima và S Liên H Lâu Dài ca S Đip Hòa Bình ca Nó”. Ngài cho rng s đip này không nhng ng vi thế gii Công Giáo mà còn là mt bài hc ph quát “cho mi người đang theo đui hòa bình”. 

D
ưới đây là nguyên văn bài din văn ca Đc Tng Giám Mc Bernardito Auza:
***
Thưa Đi S Mendonça e Moura, Đi Din Thường Trc ca B Đào Nha cnh Liên Hip Quc, Qúy Ngài, Qúy Din Gi, qúy bà và qúy ông,


Thc là mt nim vui ln đi vi riêng cá nhân tôi và đi vi S B Quan Sát Viên Thường Trc ca Tòa Thánh được hp tác vi S B Thường Trc ca B Đào Nha cnh Liên Hip Quc đ t chc biến c k nim này d ng cho l k nim 100 năm vic khi đu các ln hin ra Fatima vào ngày mai.


Ngay lúc này đây, Đc Giáo Hoàng Phanxicô đang ti căn c không quân Monte Real Leiria, B Đào Nha, và trong vài phút na s hi kiến vi Tng Thng B Đào Nha Marcelo Rebelo de Sousa. Trong khi chúng ta đang t chc biến c này đây, thì ngài đang dùng trc thăng đ ti vn đng trường Fatima và s chuyn xe đ ti Đn Thánh Đc M Fatima nơi, khi biến c ca chúng ta chm dt, thì ngài s bước vào Capelinha, tc ngôi nhà nguyn Hin Ra nh bé đ cu nguyn và sn sàng ch ta bui cu nguyn dưới ánh nến và đc kinh Mân Côi ban đêm.


Đi vi nhng người chúng ta không th có mt Fatima vi ngài đ đánh du mt trăm năm, tôi nghĩ đây, Liên Hip Quc này, là nơi tt th nhì đ nói v S Liên H Lâu Dài ca S Đip Hòa Bình mà ba tr chăn chiên đy kh tín chng thc rng vào ngày mai cách nay 100 năm, mt bà mc áo trng t xưng mình t tri xung đã loan báo cho các em ln đu tiên.


Và vì chúng ta không th đó, Cova da Iria, nên mt phn ca Fatima đã ti đây, ti tr s ca Liên Hip Quc này.Thánh tượng chúng ta hin có đã được Đc Giáo Hoàng Piô XII làm phép ti Vatican cách ngày mai 70 năm, tc năm 1947, nhân dp k nim 30 năm vic khi đu các ln hin ra Fatima và sau đó li được làm phép bi Đc Giám Mc Fatima vào ngày 13 tháng Mười năm 1952, dp k nim năm th 35 ln hin ra cui cùng đó. Sau khi được làm phép Fatima, thánh tượng đã được ch ti Hoa Kỳ, nơi, vào ngày 8 tháng Mười Hai năm 1952, thánh tượng được ch ti Liên Hip Quc bi Đc Ông Harold Colgan, mt linh mc Tiu Bang New Jersey, người, 6 năm trước đó, đã thành lp mt t chc sau này tr thành Đo Binh Xanh và Tông Đ Thế Gii Fatima. Vi mt người bn, Đc Ông Colgan đã đem thánh tượng vào Phòng Suy Nim bên cnh Hành Lang Vãng Lai, nơi các ngài đc kinh Mân Côi cu cho hòa bình thế gii và chm dt Chiến Tranh Triu Tiên. 


Hôm nay, sau gn 65 năm, bn sao thánh tượng ng Nhà Nguyn Hin Ra Fatima này li tr li Liên Hip Quc. Chúng ta hy vng các li cu nguyn cho hòa bình tng được đc trước đây trước thánh tượng này trong khong sáu thp niên rưỡi va qua, bi hàng triu người khp Hoa Kỳ, Gia Nã Đi và nhiu quc gia khác, s được lng nghe mt cách đc bit cho hòa bình trên thế gii ngày nay nơi bo lc đang tàn phá. Vi s phù giúp ca ngài, chúng ta cu nguyn mt cách đc bit cho vic chm dt chiến tranh ti Syria, cho vic chm dt các đe da chiến tranh ngày mt gia tăng bán đo Triu Tiên, cho vic kết thúc bo đng Nam Sudan, Somalia, Yemen, Cng Hòa Trung Phi, Cng Hòa Dân Ch Congo, và Đông Ukraine và các nơi khác đang có tranh chp. Chúng ta cũng cu nguyn cho vic chm dt khng b, bách hi tôn giáo, sc tc và chng tc, các đàn áp đc đoán, các tp đoàn ma túy sát nhân và ti ác có t chc, vic buôn người và các hình thc nô l tân thi, và nhng cuc ni dy có tính quc gia vn đã và đang làm nhơ thế gii bng máu và hn thù.


Khi chúng ta kho sát s đip ca ba tr chăn chiên Fatima, Lucia dos Santos và các em h ca ch là Phanxicô và Jacinta Marto, s đip mà người ph n được thánh tượng này tượng trưng đã nói vi các em, chúng ta có th nói rng Đc Maria ch yếu xut hin như mt v Đi S ca Hòa Bình vi li kêu gi các em tr thành các thành viên tham mưu, nói theo bit ng ca Liên Hip Quc, trong S B Thường Trc ca ngài cnh mi quc gia. Và s b này, cho ti hôm nay, vn có liên h, vì hơn 50 tranh chp bo đng hin đang din biến trên khp thế gii, trong điu mà Đc Giáo Hoàng Phanxicô quen gi là “Thế Chiến th 3 được đánh tng mng” y ht như cách nay mt thế k thi Thế Chiến th nht.


Tuy nhiên, trước khi đ cp ti “kế hoch hòa bình” mà các tr chăn chiên nói rng V Đi S ca Hòa Bình đy tình mu t này đã công b vi các em, tôi mun trc din nói ti tính kh tín ca nhng ln hin ra Fatima. Làm thế nào ta có th biết rng điu các tr chăn chiên chng thc rng Đc Bà Fatima đã t cho các em là đúng? Đi vi nhng người không tin vào s hin hu ca Thiên Chúa hay s siêu nhiên, thì nhng gì được cho là đã xy ra Fatima cách đây mt thế k ch như thuc lĩnh vc các câu chuyn thn tiên hơn là s kin. Đi vi nhng ai tin vào Thiên Chúa, nhưng ý nim ca h là v mt v thn tách bit khi hin sinh trn thế, thì s can thip ca mt ph n được cho là t tri đến vi nhng đa tr chăn chiên như thế cũng khó mà có th tin được. Đi vi nhng tín đ không phi là Kitô giáo, đi vi nhng Kitô hu thy khó có th chp nhn lòng sùng kính M Chúa Giêsu ca người Công Giáo hoc Chính Thng Giáo, hoc thm chí đi vi nhng người Công Giáo không thích ý nim hin ra mt cách l lùng, thì nhng gì xy ra Fatima dường như ch là mê tín d đoan ca nhng người có thin ý nhưng c tin. 


Hu hết nhng người không phi là Công Giáo và ngay c nhiu người Công Giáo đu ngc nhiên khi h được biết người Công Giáo không phi tin vào nhng gì được cho là đã xy ra Fatima cách đây mt thế k. H không phi tin rng Đc Maria đã hin ra gì c, hoc bt c điu gì ngài yêu cu các tr chăn chiên. Trong thn hc Công Giáo, nhng gì xy ra Fatima được gi là "mc khi tư", có ý nói đến các th kiến và các cuc hin ra, được Giáo Hi chp thun như là đáng tin, đã din ra t khi hoàn thành b Tân Ước. Khi Giáo Hi công nhn mt mc khi tư, thì người Công Giáo không b kêu gi phi tin nó như cách h phi tin các ni dung ca Thánh Kinh hay các ni dung ca Thánh Truyn do nhng người theo chân Chúa Giêsu đu tiên truyn li. Thay vào đó, nó được chp nhn là đáng tin và có th xy ra bng điu chúng ta có th gi là nim tin nhân bn, s khôn ngoan, hoc lương tri đã tinh luyn.


Nói cách khác, khi xem xét chng t mà Lucia, Phanxicô và Jacinta nói rng các em là nhng nhân chng rt đáng tin cy, Giáo Hi thy s đip do các em thut li không cha bt c điu gì trái ngược vi nhng gì Giáo Hi vn coi là chân lý đc tin hay hp lý, và mi người được phép chp nhn chúng mt cách khôn ngoan. Mc đích ca các mc khi tư như vy, theo thn hc ca Giáo Hi, là giúp người ta hiu và sng giáo hun ca Chúa Giêsu tt hơn vào mt thi đim c th nào đó, nhưng người ta không bt buc phi s dng s giúp đ này, ngay c khi Giáo Hi dy rng không nên vô tình làm ngơ nó.


Chúng ta hãy áp dng các nguyên tc trên vào cách chúng ta hiu phép l công cng dường như đã xy ra vào ngày 13 tháng 10 năm 1917, trong ln hin ra cui cùng. Hai tháng trước đó, các em nói rng Đc Maria ha s có mt phép l đ giúp người ta tin vào nhng gì các tr chăn chiên nói. Có by mươi nghìn người có mt, dưới cơn mưa như trút, và không ch là nhng tín hu. Có c nhng người có th mô t là duy tc có óc tò mò nhưng cũng rt ln tiếng và các lc lượng phn giáo sĩ, các nhà báo và nhng k hoài nghi; h mun làm nhân chng tn mt chng gian ln ch làm gì có phép l nào. Vào mt lúc nht đnh kia, khi nghe và thy Đc Bà, đng mà không ai khác có th nhìn thy, các em hướng nhìn lên trên tri, bng nhng đám mây đen tách ra, và mt tri xut hin như mt chiếc đĩa m m, quay tròn trên bu tri, và cui cùng lao v hướng trái đt trước khi vòng vèo tr li v trí bình thường ca nó.


Mi người hét lên như sp chết. Các nhà báo ca t O Dia Lisbon mô t nhng gì h và nhng người khác thy như sau:


“Lúc 1 gi chiu, gia trưa ca mt tri, mưa dng li. Bu tri, màu xám ngc trai, chiếu sáng quang cnh khô cn bng mt ánh sáng kỳ l. Mt tri có mt tm màn che mng như sa nhưng nhìn thu qua đ mt trn có th d dàng nhìn thng vào nó. Mu xám ngc trai biến thành mt màn bc xut hin khi nhng đám mây tn ra và người ta thy mt tri mu bc, bao ph trong cùng mt ánh sáng xám xt mng nh như sa y, quay cung và chy vòng tròn quanh các đám mây vn. Mi ca ming đu kêu la và mi người quỳ xung đt bùn. Ánh sáng chuyn sang màu xanh đp đ như th xuyên qua các ca s kính màu ca mt nhà th chính tòa và ta rng trên khp nhng người đang quỳ xung vi đôi bàn tay dang ra. Màu xanh nht dn ri ánh sáng dường như xuyên qua kính màu vàng. Nhng đm vàng rơi xung trên nhng chiếc khăn tay trng, trên nhng váy đen ca ph n. Chúng được tường trình rơi trên cây, trên đá và trên sườn đi. Người ta khóc và cu nguyn trong khi đ đu trn khi thy phép l h vn ch đi”. 


Avelino de Almeida, biên tp viên ca O Seculo, mt t báo ln ca Lisbon, người khi đu chế giu nhng cuc hin ra, sau đó b thúc bách bi nhng gì ông quan sát đ viết ra, "T đường l, nơi xe c dng li và hàng trăm người không có can đm li bùn tp trung, người ta có th thy đám đông vô s đang hướng v phía mt tri, mt mt tri xut hin không mt đám mây che và đang đnh cao nht ca nó. Nó trông ging như mt tm bng bng bc xn và có th nhìn thng vào nó mà không h có s khó chu nào. Có th có mt cuc nht thc đang din ra. Nhưng ngay lúc đó, mt tiếng hét ln vang lên và người ta nghe thy các khán gi gn nht hét lên: ‘Phép l! Phép l!’ Trước nhng con mt l lùng ca đám đông, mà dáng v ca h ging như trong Thánh Kinh: đng im, đu đ trn, háo hc lc li bu tri, mt tri run ry, to nên các chuyn đng bt ng, khác thường, vượt ra ngoài mi đnh lut ca vũ tr - mt tri ‘nhy múa’ theo cách din t rt đc trưng ca dân chúng". Cui cùng, mt đt và qun áo ca mi người đu khô ráo, bt chp trn mưa như trút. 


Làm thế nào mt điu như thế có th được chúng ta đánh giá sau gn mt thế k? Phi chăng có kh năng 70,000 người kia, trong đó có nhiu người chng các giáo sĩ, có các nhà báo đy hoài nghi, các viên chc chính ph đi nghch, và các nhà chc trách ca Giáo Hi, hết thy đu tri qua mt o giác v mt tri? Mà cho là đúng như thế đi chăng na, thì điu gì đã xy ra cho nhng b qun áo, trong giây lát, bng t ướt đm tr thành khô ráo hoàn toàn?


Nhà vô thn Richard Dawkins, trong cun The God Delusion, tha nhn, "Không d dàng gì gii thích được vic by mươi nghìn người cùng có mt o giác như nhau", nhưng ri ông vn tiếp tc khng đnh rng tt c đu đã cùng có mt o giác tp th vì s là “điu còn khó hiu hơn khi chp nhn rng điu đó thc s đã xy ra mà c thế gii, bên ngoài Fatima, không nhìn thy – mà không phi ch nhìn thy nó, mà còn cm thy nó như s hy hoi thm khc đi vi h mt tri". Nhưng cũng không hp khoa hc chút nào, thm chí không hp lý chút ào, nếu loi b thng thng d liu mà 70,000 người đã nht t làm chng, ch không gi v như th mình b la di.


Vic chp nhn s đáng tin cy tng quát ca đám đông khng l và đa dng trên đây, mà không phi ai cũng là người có thiên hướng thích phép l, vic nhìn nhn rng h đó mt cách đông đo như thế vì các tr em cho biết Đc Bà đã ha trước đó hai tháng rng s có phép l vào ngày 13 tháng 10, bng chng vt lý ca qun áo khô ngay lp tc, đã dn nhiu người trong sut thế k trước kết lun rng nhng ln hin ra Fatima là đáng tin cy - da trên s khôn ngoan ca con người hoc điu chúng ta gi là nim tin t nhiên, mt loi nim tin nh đó chúng ta chp nhn coi nhng điu chính chúng ta không quan sát được như có tht, da vào s đáng tin cy ca các người làm chng. 


Và, có th nói, đó là điu làm cho nhng gì xy ra ti Fatima có liên quan ti mi người, vì ngay c người Công Giáo cũng đánh giá tính xác thc ca Fatima, cũng như mi mc khi tư, ch yếu da trên nim tin ca con người hoc vic thc thi lý l, tc hi xem liu điu này có th có hay không da trên bng chng này là điu cho là đã xy ra thc s đã xy ra tht. Các s kin cn được xem xét có th tìm thy trong các t báo chng Công Giáo ca thế k trước; h đã chng thc rng mt điu gì đó không th gii thích mt cách khoa hc thc s đã xy ra, làm gia tăng s kh tín đi vi nhng gì các tr em đã chng thc như mt toàn b.


Vi nhng điu trên làm bi cnh quan trng, tôi mun tr li vi "kế hoch hòa bình", mà các tr chăn chiên nói rng người ph n ha có phép l mt tri đã cho các em biết. Kế hoch này liên quan đến mt vài yếu t chc chn có ý nghĩa sâu sc và nhng li yêu cu đc bit đi vi nhng người thuc đc tin Công Giáo, nhưng tôi mun chú tâm vào nhng điu tôi gi là bài hc ph quát cho mi người đang tìm kiếm hòa bình.


Bài hc đu tiên là v nhu cu hoán ci. Hoán ci nghĩa là quay tr li, là thay đi cách suy nghĩ và cách sng ca người ta, là xem xét các suy nghĩ, li nói, hành đng và không hành đng ca mình, xem xem, thay vì xây dng hòa bình, tình huynh đ và s đoàn kết, chúng đã chia r, hoc làm hi hoc phá hu ra sao. Đến ni, s thiếu hòa bình trên thế gii thường bt ngun t s kin này: người ta không quay lưng khi nhng cung cách hiếu chiến, khi vic biến người khác thành đ vt, h thp nhân phm hoc ngược đãi h. Đến đ, s thiếu hòa bình thường phát xut t vic quá ám nh chú tâm vào nhng sai lm ca người khác hơn là ngm nghĩ v chính tác phong ca mình, hoc các chính sách ca quc gia mình, khiến người khác tìm bin pháp khc phc bng bt c phương tin nào. Đc Giáo Hoàng Phanxicô đã tìm cách kêu gi cng đng quc tế bước vào loi hoán ci ph quát này, kêu mi chúng ta quay mình khi vic th ngu thn tin bc vn có kh năng dn toàn b nhiu quc gia b bê và làm kh người nghèo, khi vic buôn bán vũ khí đang trin n ch làm gia tăng cuc tàn sát mà các tên đc tài và khng b vn có th thc hin, khi vic thiếu s hiếu khách đi vi nhng người phi chy trn các tình hung chiến tranh, nghèo đói hoc thiên tai. Nếu không có s hoán ci này, hòa bình s mãi mãi cho nh. S hoán ci là điu kin tiên quyết ca hòa bình.


Bài hc ph quát th hai là v vic hòa bình bt đu t đâu. Các tr chăn chiên nói rng sau khi cho thy các th kiến khng khiếp v ha ngc, v s tàn phá do ch nghĩa cng sn vô thn gây ra, và cuc bách hi Giáo Hi đến mc ám sát mt v giám mc mc áo trng - tt c đu gây ra bi các ti li mà thế gii cn phi hoán ci - Đc Maria đã mô t cho các em mt phương thuc, đó là vic dâng mình cho Trái Tim Vô Nhim Nguyên Ti ca ngài. Điu này có ý nói ti mt cam kết tìm cách bt chước trái tim ca Đc Maria, mt trái tim mà các Kitô hu tin rng rt trong sch và không phân chia, khôn ngoan và vâng li, trung thành và thn trng, mt trái tim yêu mến Thiên Chúa vi tt c nhng gì mình có và yêu thương người khác bng tình yêu mến Thiên Chúa. Mt trái tim như thế, Đc Giáo Hoàng Bênêđictô tương lai s viết vào năm 2000, năm năm trước khi ngài được bu làm giáo hoàng rng "nó mnh hơn súng và vũ khí mi loi" và có kh năng thay đi lch s. Hòa bình bt đu t trong trái tim. Nếu trái tim không có hòa bình, s rt khó đ ta có th là người kiến to hòa bình, người xây dng và người duy trì. Người ta phi được biến đi. Và t s biến đi này, cuc cách mng hòa bình mi xut hin, như chúng ta thy trong các c gng và thành công ca nhng nhà kiến to hòa bình vĩ đi trong các thế k gn đây.


Bài hc ph quát th ba là v cu nguyn. Cu nguyn là công c ca hòa bình. Các tr chăn chiên nói rng Đc Maria yêu cu các em cu nguyn và hy sinh cho người khác ăn năn tr li ngõ hu bình an tr v vi linh hn h. Ngài yêu cu các em đc nhng li kinh đc bit, như chui Mân Côi hay li kinh khác gia các chc kinh ca chui Mân Côi, hoc vào ngày th By đu tháng. Nhưng có hai bài hc tng quát v cu nguyn. Đu tiên là v giá tr ch quan ca cu nguyn, tc li cu nguyn biến đi người cu nguyn, nht là khi người ta cu nguyn mt cách khiêm tn và vi lòng thương xót. Ngay c nhng người không tin cũng nhìn nhn rng cu nguyn có mt tác đng tích cc đi vi người ta, mt điu được nhiu nhà nghiên cu tâm lý và y hc chng thc. Nhưng s đip ca Fatima còn cha đng mt bài hc v giá tr khách quan ca cu nguyn na, tc là li cu nguyn có th thay đi không nhng thế gii bên trong người cu nguyn mà c thế gii bên ngoài h na. Và hơn bt c hành đng kiến to hoà bình nào, Đc Maria đã mi gi các tr chăn chiên phi cu nguyn, nhng li cu nguyn cho người khác hóan ci, nhng li cu nguyn cho nước Nga quay lưng khi ch nghĩa cng sn vô thn Bolshevik mi chm n mà ngài tiên đoán s gây tn hi ln cho thế gii, nhng li cu nguyn cho v giám mc áo trng b bn. Nhng li cu nguyn này dường như đã mang li hiu qu, như Thánh Gioan Phaolô II đã nói Fatima vào năm 1982 và năm 2000, khi ngài cm ơn Đc M và cm ơn Jacinta v nhng li cu nguyn đã cu mng ngài và năm 1991 sau nhng biến c quan trng ca năm 1989, lúc ngài ghi công Đc Maria qua li cu nguyn "đã hướng dn bng tình âu yếm mu t nhiu dân tc ti t do. Đc Maria nói rng trong công trình hòa bình, trước vic hành đng, tuy là vic không th thiếu được, nhưng cu nguyn và s hy sinh phi din ra trước nht”.


Và bài hc th tư và cui cùng là v s cn thiết phi có s tham gia ca mi người vào công vic kiến to hòa bình. Điu đáng ngc nhiên là Đc Maria thích đến vi, không phi nhng người đng đu nhà nước hoc các nhà ngoi giao hoc lãnh đo tôn giáo đ trc tiếp ghi danh h vào chính nghĩa hoà bình, nhưng vi ba đa tr đơn sơ không được giáo dc nhiu và y thác cho các em mt s đip, các bí mt và mt nhim v đc bit vì chính nghĩa hòa bình và thin ích ca các linh hn và ca thế gii. Các tiêu chun chn la ca Đc Maria cho ta thy rng mi người đu có mt vai trò, ngay c nhng người mà thế gii coi là không đáng k, hoc không có kh năng hoc quá tr. Nếu nhng tr chăn chiên có th được chn la, và các em có th đáp ng hết lòng như đã làm, thì đây là mt du hiu cho thy mi người đu có th làm được.


Và như thế, khi chúng ta k nim mt trăm năm ca Fatima, chúng ta nm vng điu này: chúng ta không ch đơn thun c hành mt lot biến c ca quá kh, nhưng tôi tin rng, chúng ta c hành mt điu hết sc hin thc, có tính liên quan lâu dài, đi vi hin ti và c tương lai ca chúng ta na. Ngày nay, s đip hòa bình mà các tr chăn chiên nói rng Bà t thiên đàng mang đến, và nhng thc hành hoán ci, biến đi tâm hn, vic cu nguyn và s dn thân mà Bà đã ch dn cũng vn quan trng cho hòa bình trên thế gii như cách đây mt thế k.


Cũng như Đc Giáo Hoàng Phanxicô Fatima đêm nay và ngày mai tìm cách hướng dn mi người Công Giáo khp thế gii cu nguyn cho hòa bình và biết ơn di sn sng đng mà v Đi S Hòa Bình đy tình mu t đã đ li, c chúng ta na cũng t tp đây ti Liên Hip Quc, cùng cam kết góp phn ca chúng ta, như Phanxicô, Jacinta và Lucia, trong vic đáp li li kêu gi cao quý và chính nghĩa khn trương kiến to hòa bình.