Đức Thánh Cha Lêô XIV tạm biệt Cộng đồng của Bamenda trước khi khởi hành về Yaoundé, Camerun, ngày 16.04.2026. (@Vatican Media)
Bầu khí Giáo hội Camerun trong những ngày chào đón Đức
Thánh Cha Lêô XIV viếng thăm
Hành trình từ ngày 15 đến 18/04/2026 của Đức Thánh Cha Lêô
XIV đến Camerun là một sự kiện mang tính lịch sử và ngôn sứ sâu sắc. Diễn ra
trong bối cảnh quốc gia này đang nỗ lực hàn gắn những vết thương từ cuộc nội
chiến vốn thường bị cộng đồng quốc tế lãng quên, sự hiện diện của ngài giữa một
trong những Giáo hội năng động nhất thế giới được kỳ vọng sẽ thắp lên thông điệp
mạnh mẽ về sự hòa giải dân tộc và là niềm hy vọng chữa lành lớn lao mà toàn thể
người dân Camerun đang khao khát chờ đón.
Vatican News
Camerun: Bản giao hưởng đa sắc và “Phi Châu thu nhỏ”
Với diện tích rộng lớn và địa hình trải dài từ rừng xích đạo
ẩm ướt phía Nam đến những thảo nguyên khô hạn cận sa mạc phía Bắc, Camerun được
mệnh danh là “Phi Châu thu nhỏ”. Sự đa dạng này không chỉ dừng lại ở cảnh quan
mà còn nằm ở con người: hơn 200 sắc tộc với hơn 240 ngôn ngữ địa phương cùng
chung sống dưới hai ngôn ngữ chính thức là tiếng Pháp và tiếng Anh.
Một người tín hữu mang
theo ảnh Đức Thánh Cha Lêô XIV đến Thánh lễ tại Sân bay Bamenda, ngày
16.04.2026. (@Vatican Media)
Tuy nhiên, sự đa dạng ấy trong mười năm qua đã trở thành một
thách thức đau đớn. Một ranh giới ngôn ngữ vô hình nhưng nghiệt ngã đã chia đôi
đất nước, dẫn đến cuộc khủng hoảng tại các vùng nói tiếng Anh. Nhưng giữa những
lằn ranh chia cắt ấy, Giáo hội Công giáo nổi lên như một nhịp cầu duy nhất chưa
bị gãy đổ. Với 8,3 triệu tín hữu (chiếm gần 29% dân số), Giáo hội không chỉ là
một tổ chức tôn giáo, mà là nhịp đập của quốc gia.
Linh mục Boris Signe, một tu sĩ Dòng Thánh Tâm người bản địa,
đã nhận định đầy sâu sắc về cảm thức đức tin nơi đây: “Camerun là một quốc gia
rất lớn với nhiều nền văn hóa chung sống... người ta luôn phải phân biệt giữa
các vùng miền, nhưng Giáo hội tại đây có một nhịp đập chung”. Cha nhấn mạnh rằng,
dù quốc gia đang trải qua những thực tại rất khác biệt, nhưng niềm tin vào Chúa
Kitô chính là thứ ngôn ngữ chung duy nhất giúp người dân vượt qua rào cản tiếng
Anh hay tiếng Pháp.
Chuyến viếng thăm “đầy dũng cảm và mang tính ngôn sứ”
Trong hành trình đón tiếp Đức Thánh Cha Lêô XIV, nếu Yaoundé
là thủ đô chính trị và Douala là thủ phủ kinh tế, thì Bamenda chính là “trái
tim đau khổ” của Camerun. Đức Thánh Cha đã dành trọn ngày 16 tháng 4 để đến
thăm vùng đất tâm điểm của cuộc nội chiến ly khai “Ambazonia” – nơi đã cướp đi
sinh mạng hơn 6.000 người và khiến hàng triệu người di tản từ năm 2016. Theo
Cha Alfonso Romero, một giáo sĩ truyền giáo Tây Ban Nha đã gắn bó 15 năm với
Camerun, việc Đức Giáo hoàng quyết định đến Bamenda – nơi cha gọi là “một thực
tại đau thương” – là “hành động dũng cảm mang tính ngôn sứ”, mở ra cơ hội hiếm
hoi để đối thoại về hòa bình và hiệp nhất ngay tại tâm điểm xung đột.
Trong khi truyền thông quốc tế dường như lãng quên nỗi đau
này, thì sự hiện diện của vị Giáo hoàng tại Nhà thờ Chính tòa Thánh Giuse, nơi
vừa được cung hiến lại sau nhiều năm bị tàn phá, đã biến nơi đây thành biểu tượng
của sự phục sinh.
Đức Thánh Cha Lêô XIV
tham dự Buổi Gặp gỡ vì Hoà bình với Cộng đồng của Bamenda tại Nhà thờ Chính toà
Thánh Giuse, ngày 16.04.2026. (@Vatican Media)
Di sản của Đấng Đáng kính Simon Mpecke, người từng được Đức
Bênêđíctô XVI gọi là “nhà truyền giáo đi chân đất” cũng được xem là nguồn cảm hứng
cho hành trình tại Camerun của Đức Thánh Cha. Hình ảnh vị linh mục tình nguyện
dấn thân đến những vùng núi xa xôi phía Bắc Camerun để phục vụ người Kirdi đã để
lại tấm gương về lòng nhân hậu, sự khiêm nhường và nhiệt huyết truyền giáo phi
thường. Tiếp nối tinh thần đó, Đức Cha Andrew Nkea khẳng định trọng tâm của
chuyến tông du lần này: “Đức Thánh Cha đến Camerun với tư cách là một mục tử để
nói về hòa bình, hy vọng, và để khuyến khích sự hòa giải, củng cố sự hiệp nhất,
sự gắn kết xã hội và đức tin của các Kitô hữu”. Tại đây, Đức Thánh Cha không chỉ
giới hạn lời huấn dụ trong hàng ngũ giáo sĩ, mà còn trực tiếp đối thoại với những
người lính, các nhóm vũ trang và những gia đình đang chịu tang tóc. Thông điệp
Ngài mang đến không phải là những thỏa ước chính trị lạnh lùng, mà là lời mời gọi
chân thành nhằm giải giới lòng người từ bên trong.
Một bức tranh tiếng nói đa chiều
Hệ thống truyền thông của Camerun đang sống trong những ngày
sôi động nhất. Không chỉ dừng lại ở việc đưa tin về lịch trình, báo giới địa
phương đã trở thành những “nhà giải phẫu” phân tích tác động của sự hiện diện của
người kế vị Thánh Phêrô đối với tiến trình hòa bình tại khu vực Trung Phi.
Đứng đầu dòng chảy này là tờ Camerun Tribune, cơ
quan ngôn luận của chính phủ. Với vị thế là tờ báo lớn nhất và có tầm ảnh hưởng
nhất, Camerun Tribune đã dành những vị trí trang trọng nhất để
nhấn mạnh tính biểu tượng ngoại giao của sự kiện. Tờ báo mô tả chuyến đi là một
dấu mốc tiếp nối truyền thống đón tiếp các đấng kế vị Thánh Phêrô, đồng thời khẳng
định sự sẵn sàng cao độ của Nhà nước qua các thông cáo của Bộ trưởng Truyền
thông Camerun, ông René Emmanuel Sadi. Điểm nhấn chính luận của tờ báo là cuộc
hội kiến tại Dinh Thống nhất giữa Đức Thánh Cha và Tổng thống Paul Biya, xem
đây là một “bảo chứng cho sự ổn định quốc gia”.
Đức Thánh Cha Lêô XIV
gặp gỡ chính quyền, xã hội dân sự, và ngoại giao đoàn tại Dinh Quốc Hội, ngày
15.04.2026. (@Vatican Media)
Trong khi đó, với vị thế chủ đạo trong các buổi phát sóng trực
tiếp, Đài Phát thanh và Truyền hình Quốc gia (CRTV) tập trung
vào điểm dừng chân đầy cảm xúc tại Bamenda – tâm điểm của các cuộc xung đột sắc
tộc kéo dài. Các chuyên gia trên sóng truyền hình nhận định rằng: “Đức Thánh
Cha đến không phải để chờ đợi hòa bình, mà để gieo mầm hòa bình ngay giữa lòng
những biến động”. Sự kỳ vọng này cũng được trang tin StopBlaBlaCam chia
sẻ khi họ đưa ra những phân tích về bối cảnh nhạy cảm sau kỳ bầu cử 2025. Họ
mong đợi vị Giáo hoàng dòng Augustinô này sẽ thực thi vai trò “Đại sứ của sự
hòa giải” giữa các phe phái chính trị đang căng thẳng.
Không đứng ngoài cuộc, tờ Journal du Cameroun –
tiếng nói của giới trí thức trẻ và sinh viên – lại hướng ống kính vào các vấn đề
thực tế như chống tham nhũng và trách nhiệm chính trị. Cuộc gặp gỡ của Ngài tại
Đại học Công giáo Trung Phi (UCAC) được xem là cơ hội để định hướng cho thế hệ
tương lai. Tờ L’Effort Camerounais của Hội đồng Giám mục đã
mang đến một bầu khí mục vụ sâu lắng với thông điệp: “Mỗi bước chân của Đức Lêô
XIV trên đất Camerun là một cái chạm của hy vọng vào những tâm hồn đang khao
khát đức tin”.
Tại Roma, linh mục Etienne-Noël Bassoumboul, giáo sư Thánh
Kinh người Camerun tại Đại học Giáo hoàng Urbaniana, đã gọi chuyến viếng thăm
là một “bí tích của sự hiệp nhất”. Theo cha Bassoumboul, trong một quốc gia đa
dạng về văn hóa nhưng cũng đầy rẫy căng thẳng, sự hiện diện của Người kế vị
Thánh Phêrô “là một lời mời gọi hướng tới sự hiệp nhất… là ý thức về sự phụ thuộc
lẫn nhau”.
Người dân Camerun chào
đón Đức Thánh Cha Lêô XIV, ngày 15.04.2026. (@Vatican Media)
Đáp lại những ý kiến cho rằng tình hình bất ổn tại Camerun
là lý do Đức Thánh Cha không nên đến, cha Bassoumboul phản bác rằng: “Lập luận
đó, một cách nghịch lý, lại chính là lý do đủ đầy cho sự xuất hiện của Ngài. Là
Đấng kế vị Thánh Phêrô, Ngài đến để nhắc nhở chúng ta rằng vẻ đẹp của đời sống
gia đình nằm ở nền hòa bình đích thực, và sức mạnh của một quốc gia như Camerun
nằm ở sự hiệp nhất của nó”.
Sức sống mãnh liệt của một “Giáo hội đi ra”
Vượt ra ngoài các sự kiện lớn, chuyến thăm cũng sẽ làm nổi bật
vai trò nền tảng của Giáo hội Công giáo tại Camerun. Với đội ngũ hùng hậu gồm
hơn 3.300 linh mục, 3.331 nữ tu, 2.218 đại chủng sinh, và hàng chục ngàn giáo
lý viên, Camerun đang sở hữu một nguồn năng lượng tâm linh dồi dào.
Sự năng động này được minh chứng qua cách cộng đồng tín hữu
chuẩn bị đón tiếp Đức Thánh Cha. Cha Alfonso Romero chia sẻ: “Mọi người đang dồn
hết tâm trí vào sự kiện này, không chỉ qua cờ hoa, khẩu hiệu mà còn từ chiều
sâu tâm linh; trong mọi nhà thờ, giáo dân đang cầu nguyện không ngừng cho hoa
trái của chuyến thăm”.
Các Nữ tu mang theo
băng rôn "Chúng con cầu nguyện cho Đức Thánh Cha" tới Thánh lễ tại
Sân bay Bamenda, ngày 16.04.2026. (@Vatican Media)
Từ giáo dục đến y tế, sự hiện diện của Giáo hội là rộng khắp
và mang tính quyết định. “Công việc của Giáo hội thật ấn tượng”, cha Romero khẳng
định. Với hàng trăm ngôi trường, đại học và trung tâm y tế, cùng mạng lưới rộng
lớn các dòng tu, hoạt động của Giáo hội trong nhiều trường hợp đã bù đắp cho những
thiếu hụt của hệ thống công lập. “Có những nữ tu làm việc với sự tận hiến hoàn
toàn, luôn rạng rỡ niềm vui, dù trong những điều kiện thường xuyên khó khăn”.
Chiều kích bác ái sẽ là một trong những khoảnh khắc nổi bật của chuyến đi, với
các chuyến thăm tới các tổ chức như cô nhi viện và bệnh viện, nơi gương mặt cụ
thể nhất của sự đoàn kết được hiện rõ.
Sức sống ấy lớn mạnh đến mức tạo nên hiện tượng “truyền giáo
ngược”: các linh mục và tu sĩ Camerun giờ đây đang lên đường sang Châu Âu và Mỹ
để tái phúc âm hóa những vùng đất vốn đã nguội lạnh đức tin. Vị linh mục Dòng
Tên Jean-Luc Enyegue khẳng định: “Phi Châu không chỉ là vùng đất của những nhu
cầu, mà còn là vùng đất của các nguồn tài nguyên tâm linh cho một thế giới đang
khát khao hòa bình”.
Thanh niên giữa hy vọng và thách thức
Một trong những tâm điểm của chuyến thăm là cuộc gặp gỡ với
giới trẻ và sinh viên, đặc biệt là tại Đại học Công giáo Trung Phi. Tại đây, Đức
Giáo hoàng sẽ đối thoại với một thế hệ mang trong mình khát vọng tiến bộ nhưng
cũng đầy bất định. “Giới trẻ rất tốt, nhưng đôi khi họ thiếu hy vọng”, cha
Romeo thừa nhận. Sự thiếu hụt cơ hội thúc đẩy nhiều người di cư, dù là qua những
con đường nguy hiểm đến Châu Âu hay con đường hợp pháp đến các nước như Canada,
Mỹ hoặc Pháp. “Ngay cả những người trẻ được đào tạo tốt cũng cảm thấy họ cần phải
ra đi để bảo đảm tương lai”.
Các bạn trẻ Camerun đến
tham dự Thánh lễ tại Sân bay Bamenda, ngày 16.04.2026. (@Vatican Media)
Dù vậy, sự quan tâm đến chuyến thăm của Giáo hoàng là rất rõ
rệt. “Họ rất muốn biết Giáo hoàng là ai, tại sao ngài đến, sự hiện diện của
ngài ở đây có ý nghĩa gì”, cha Romero nói thêm. Đối với nhiều người, cuộc gặp gỡ
này có thể củng cố mối liên kết của họ với Giáo hội và mở ra một triển vọng
tương lai mới.
Những kỳ vọng sau chuyến tông du
Bầu không khí đón tiếp Đức Giáo hoàng tại Camerun được ví
như “một lễ Hiện Xuống mới”, nơi sự khác biệt về ngôn ngữ không còn gây chia rẽ
mà trở thành cơ hội để thấu hiểu và yêu thương nhau. Quốc gia với những vết
thương xung đột này đang đứng trước một giai đoạn mới đầy triển vọng.
Có một câu hỏi thực tế đang được đặt ra là Camerun sẽ thay đổi
ra sao sau khi Đức Thánh Cha Lêô XIV rời đi. Và cũng có một thực tế được ghi nhận
từ những những người được phỏng vấn là đều mong muốn sự kiện này không chỉ dừng
lại ở những ngày lễ hội, mà phải là khởi đầu cho một sự biến đổi sâu rộng. Cụ
thể, người dân kỳ vọng tiếng nói của Đức Thánh Cha sẽ thúc đẩy Tổng thống Paul
Biya và giới cầm quyền thực hiện các hành động quyết liệt vì công lý và minh bạch.
Tại Bamenda, họ hy vọng sự hiện diện của Ngài sẽ chấm dứt tiếng súng để những
bên đối đầu có thể gọi nhau là đồng bào thay vì kẻ thù. Cha Boris Signe nhận định:
“Tôi kỳ vọng Đức Giáo hoàng sẽ thể hiện chính xác sự hiện diện của Giáo hội
dành cho tất cả mọi người... Chuyến thăm này giống như một mặt trời sắp tỏa
sáng nơi chúng tôi”. Cha Alfonso Romero chia sẻ: “Chúng tôi muốn đây là một cuộc
chuyển đổi thực sự, cả bên trong tâm hồn lẫn toàn bộ đất nước nói chung”.
Đức Thánh Cha Lêô XIV
tham dự Buổi Gặp gỡ vì Hoà bình với Cộng đồng của Bamenda, ngày 16.04.2026.
(@Vatican Media)
Dù nhìn từ góc độ ngoại giao, xã hội hay mục vụ, tất cả đều
gặp nhau ở khát vọng về một đời sống chung dựa trên chân lý và tình yêu. Tuy
nhiên, để tạo ra sự thay đổi bền vững, người dân Camerun cần nỗ lực biến tinh
thần hiệp nhất này thành lối sống hằng ngày. “Cần phải thoát ra khỏi các hệ thống
loại trừ và thúc đẩy các hệ thống bao hàm. Hòa bình bao hàm, hiệp nhất bao
hàm... Để hòa bình và hiệp nhất bền vững, phải biết nói sự thật mà không làm tổn
thương tình yêu, và yêu thương mà không làm lu mờ vẻ đẹp của sự thật”, cha
Bassoumboul nhận định. Sau cùng, chính người dân Camerun sẽ là những người chịu
trách nhiệm giữ cho ngọn lửa hòa bình này không bị dập tắt.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét